مردم امتحان مىشوند وبهشت وجهنّم در پيش رويشان است . ( ودر همين رابطه مردم به سه دسته تقسيم مىشوند ) تلاش كنندهء موفّق وخواهان اميدوار ( به بهشت مىروند ) وكوتاهى كننده از فرمان خدا به جهنّم مىرود . اين سه تا ودو تاى قبلي مىشوند پنج تا كه ششمى ندارد . فرشتگان پرواز كننده وپيامبرى كه هدايت كننده است از اين اقسام به حساب نمىآيند . آن كه ادّعاى باطل كرد هلاك شد وآن كه افترا بست ضرر كرد . به چپ وراست رفتن گمراهى است وراه حقيقي راه وسط است . وبر همين راه وسط رفتن ، ( نه چپ روى ونه راست روى ) كتاب خدا ودستورات پيامبر استوار است . آگاه باشيد كه خداوند تربيت اين امّت را تازيانه وشمشير قرار داده است ، هيچ امامي در اين موضوع كوتاهى نمىكند . در خانه‌هاى خود بمانيد ورابطهء بين خود را اصلاح كنيد ، توبه در پشت سر شماست . هر كس رو در روى حق بايستد هلاك مىشود . بدانيد هر قطعه زمينى كه عثمان بخشيده باشد وآنچه از بيت المال گرفته باشد ، به بيت المال برمىگردد . اگر مالي را بيابم كه مهر زنان شده ويا به سرزمينهاى دور بخشيده شده باشد به بيت المال برمىگردانم زيرا اگر حق سبب گشايش أمور نشود باطل هرگز سبب گشايش نخواهد شد . اين سخن من است وبراي شما وخود طلب آمرزش مىكنم « 2 » . » اين بخش از خطبه را در خطبهء 14 توضيح داديم ، اينك به تفسير آن برگشته ومىگوييم : [ تتمهء لغات ] ( الذّمة ) : حرمت ، عهد وپيمان ( الرّهينة ) : گرو ( الزّعيم ) : ضامن . در حديث آمده است كه زعيم به معناى تاوان دهنده است . ( مثلات ) : كيفرها . ( الحجر ) : بازداشتن ومانع شدن .

--> ( 2 ) خطبهء ذكر شده در ايثار مفيد است وابن أبي الحديد با تغيير ألفاظ ، آن را شرح داده است .