[ شرح ] ( 3884 - 3870 ) معناى فرموده امام ( ع ) كه فرمود : زمين شما به آب نزديك واز آسمان دور است از فرمايش رسول خدا قبلًا دانسته شد . نزديكى زمينشان به آب اشاره به اين است كه زمين بصره از سطح دجله پست‌تر است وبه دريا نزديك ، دجله نسبت به آن بلندتر است واين وضعيّت دليل سرازير شدن آب به باغها وآب دادن نخلستانها روزى يك يا دو بار است . امّا دور بودن بصره از آسمان به دليل پست‌تر بودن آن از سرزمينهاى ديگر است . گفته‌اند دورترين نقطهء زمين از آسمان زمينهاى كنار درياست واين از چيزهايى است كه علم رصد بر آن دلالت دارد وعلماى نجوم با استدلال آن را ثابت كرده‌اند . بعضي از علما گفته‌اند كلام امام ( ع ) در اين جا براي نكوهش است ونظر به معناى ظاهر ندارد . چون أهل بصره داراى أوصاف نكوهيده‌اى بوده‌اند كه امام ( ع ) در بارهء آنها بر شمرد . به اين دليل از نزول رحمت آسمان وجود الهى به دورند ومستحقّ نزول عذاب الهىاند . در عرف نيز صحيح است به كسى كه داراى أوصاف پست باشد گفته شود كه از آسمان به دور است . ( 3886 - 3885 ) فرموده است : خفّت عقولكم اشاره به اين است كه استعداد مردم بصره براي درك أنواع مصالح خود اندك وعقلشان در نظم أمور ضعيف است . غفلتشان از كارهاى لازم ، موجب مىشود كه در كارهاى غير لازم عجله كنند واين باعث وصف آنها به كند فهمي شده است . ( 3889 - 3888 ) فرموده است : سفهت حلومكم بيانگر توصيف مردم بصره به كم خردى ، سبكى وكم صبري است . ( 3898 - 3890 ) فرموده است : فأنتم غرض لنابل واكلة لاكل وفريسة لصائل صفات سه گانه فوق نتيجهء سبك مغزى وكم ثباتى آنان است وبه همين دليل به دنبال دو جملهء قبل آورده است ، زيرا هر كس قصد اذيّت آنها را داشته باشد ، با