ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )

569

شرح نهج البلاغة ( فارسي )

يعنى هيچ يك از پيروان إبليس نتوانست شبهه‌اى را بر من القا كند وحقّ را به باطل بيارايد وبر من مشتبه سازد . ( 3623 - 3609 ) امام ( ع ) به موضوع سوّم اشاره كرده وفرموده است : وأيم اللّه لافر طنّ حوضا انا ماتحه إلى آخر . افراط حوض را براي جمع‌آورى سپاه وفرآهم كردن ابزار جنگ استعاره آورده است و « انا ماتحه » را كناية از اين آورده است كه خود سرپرستى واختيار اين جنگ را به عهده خواهد داشت . از اين جهت كه جنگ شبيه دريا وآب فراوان است ، أوصاف آب را براي آن استعاره آورده است . در مثل گفته مىشود فلان غوّاص غمرات وفلان متغمّس في الحرب ، يعنى فلان كس در گردابها فرو رفت وفلانى در جنگ غوطه‌ور شد . جايز است در اين جا لفظ حوض را استعاره بياورد وآن را با كلمات « متح » و « فرط » و « اصدار » و « ايراد » ترشيحيّه كند . امام با اختصاص « متح » به نفس خود تهديد آنها را تأكيد مىكند ، زيرا آنها به سختى وشجاعت أو آگاه بودند . مضاف اليه ماتح در حقيقت حذف شده است وتقدير آن چنين بوده است : انّه ماتح ماؤه زيرا آب از حوض قابل كشيدن است . سپس استعداد خود را در سخت گرفتن بر آنها توصيف مىكند وبه كناية مىفرمايد هر كه در آن حوض وارد شد نجات پيدا نمىكند وبه منزلهء كسى خواهد بود كه غرق مىشود وهر كس جان سالم به در برد دوباره به ميدان جنگ برنمىگردد ومجدداً در صدد تهيّه تداركات جنگ برنمىآيد ، وسپس اين حقيقت را با سوگند خالق متعال تأكيد مىفرمايد . أصل كلمه « أيم » ، أيمن وجمع يمين است . نون آن براي تخفيف حذف شده همان گونه كه « لم يكن » را « لم يك » تلفّظ مىكنند . وبنا به قولي « أيم » مستقلًا اسمى است كه براي سوگند وضع شده ، شرح بيشتر در كتابهاى نحو آمده است .