ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
561
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
جوجه مىكند ، وجاگزينى شيطان در سينهء آنها وهمراهى تنگاتنگ آنها با شيطان را به پرنده ولأنه گرفتن وتخمگذارى وجوجهدار شدنش تشبيه كرده است ، همچنين تربيت ونموّ شيطان در دامن آنها كناية واستعاره است براي تربيت آنها با باطل وهمراهى إبليس با آنها وجدا نشدنش از آنان ، به نحوى كه كودك در دامن پدر ومادر تربيت يافته ورشد مىكند . امام ( ع ) در دو جملهء اوّل سجع مطرّف را رعايت كرده ودر دو جملهء بعدى سجع متوازى را . ( 3481 - 3470 ) فرموده است : فنظر بأعينهم ونطق بألسنتهم جملهء فوق امام ( ع ) به اين معنى است كه مخالفان حضرت اختيار امورشان را به شيطان واگذاشتند وعقل خود را به كار نگرفتند ، مگر به متابعت از شيطان ومشاركت أو . قوله فركب بهم الزلل وزيّن لهم الخطل اشاره به نتيجهء پيروى از شيطان است كه به وسيله آنها به مقاصدش مىرسد ، آنها را در كارهايشان از دستورات خدا بيرون مىآورد وگفتار آنها را از فرمان خدا خارج مىكند كه مقصد از « تزيّن لهم الخطل » همين است ، بدين سبب شيطان به وسيلهء آنها بر كار انحراف مسلّط شده وأمور فاسد وزشت را در نظر آنها مىآرايد وثمرهء پيروى از شيطان اين است كه شيطان به وسيلهء آنها به أميال خود دست مىيابد وآن عبارت است از افتادن به لغزشها وخطاها در افعال ، ومجذوب شدن به گفتار زشت در أقوال . ( 3493 - 3482 ) فرموده است : فعل من قد شرّكه الشّيطان في سلطانه ونطق بالباطل على لسانه جملهء بالا اشاره به اين است كه افعال واقوالى كه از آنها بر خلاف دستورات خدا صادر مىشود به خاطر اين است كه به پيروى از شيطان ومشاركت أو صادر مىشود . ضمير سلطانه ، به كسى برمىگردد كه شيطان را در اراده واختياري كه خدا در اعمالش به أو داده شريك كرده است .