ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )

551

شرح نهج البلاغة ( فارسي )

شريف وپدر ومادر مشهور داشتن وثروت خانوادگى ، همهء اينها أسباب افتخارات دنيايى است . ومنشأ آن مشابهتى است كه ميان أسباب افتخار وتيجان مىباشد . پس امام ( ع ) لفظ تيجان را براي آن أسباب استعاره آورده وبه كنار گذاشتن آنها دستور فرموده است . ( 3295 - 3289 ) فرموده است : أفلج من نهض بجناح أو استسلم فأراح . پس از آن كه امام ( ع ) عبّاس وأبو سفيان را از فتنه نهى مىكند وتوضيح مىدهد كه تفرقه وفخر فروشى راههاى پسنديده‌اى نيست ادامه مىدهد واشاره مىكند كه متصدى امر خلافت چگونه بايد باشد وچگونه از مشكلات رهايى مىيابد ، سپس موفقيت وپيروزى را براي كسى مىداند كه يار وياور داشته باشد وبه همين لحاظ « جناح » را براي أعوان وأنصار استعاره مىآورد . وجه شباهت در اين عبارت روشن است همچنان كه بال وسيلهء قدرت وتوانايى بر پرواز وبه مقصود رسيدن مىشود أعوان وأنصار براي دست زدن وقيام به جنگ وحركت در ميدان لازم است . به همين دليل لفظ جناح براي يار وياور استعاره آورده شده وبراي كسى كه يار وياور ندارد كناره‌گيرى وسيلهء نجات أو ذكر شده است . زيرا قيام با ياور يا كناره‌گيرى بدون يار وياور نوعي رستگارى است . در اين كلام امام ( ع ) كمي ياوران خود را به اطّلاع مردم مىرساند ومعناى ضمني سخن حضرت در پاسخ عبّاس وأبو سفيان اين است كه راهى كه شما پيشنهاد مىكنيد راه درستى نيست كه شخص عاقل در امر خلافت پيش گيرد ، چون يا بايد قيام كننده يار وياورى داشته باشد كه تا به مقصود برسد ويا اگر ندارد كناره‌گيرى كند وخود را از رنج بىحاصل نجات دهد [ چون براي امام راه اوّل مقدور نبوده راه دوم را برگزيده است ] . ( 3303 - 3297 ) فرموده است : ماء اجن ولقمة يغصّ بها اكلها . اين سخن امام ( ع ) نوعي تذكّر است به اين كه خواسته‌هاى دنيوي هر چند