ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )

506

شرح نهج البلاغة ( فارسي )

گردش سنگ حاصل مىشود وامام ( ع ) نيز بر وفق حكمت الهى نظم دهندهء به أمور مسلمين وآگاه به سياست شرعيّه بوده است ، به اين سبب جايگاه خود را در خلافت به موقعيّت ونقش استوانهء آسيا تشبيه كرده است . اين كلام امام ( ع ) أنواع تشبيه موجود در كلام عرب را كه سه تا است در خود جمع كرده است : 1 - تشبيه منزلت خود به موقعيّت استوانهء آسيا كه اين تشبيه معقول به معقول است ، زيرا منزلت استوانه آسيا نظام بخشيدن به سنگ آسياست واين امرى است معقول . 2 - خود را به استوانهء آسيا تشبيه كرده واين تشبيه محسوس به محسوس است . 3 - خلافت را به سنگ آسيا تشبيه كرده واين تشبيه معقول به محسوس است . چون نياز آسيا به استوانه ضروري است وجز با استوانه نفع سنگ آسيا حاصل نمىشود ، از تشبيه كردن منزلت خود به منزلت استوانه آسيا منظور آن حضرت اين است كه غير از أو نمىتواند در امر امامت جايگاه أو را داشته باشد وبا وجود أو غير أو براي خلافت اهليّت ندارد ، چنان كه غير استوانهء آسيا نمىتواند منزلت وشايستگى آن را داشته باشد . ( 2571 - 2564 ) سپس امام ( ع ) شايستگى خود را با دو صفت : ينحدر عنّى السيل : « علم ودانش از ناحيهء من به مردم مىرسد » ولا يرقى الىّ الطير : « وهيچ انديشهء پيشروى به مقام علمي من نمىرسد » ، تأكيد كرده است ودو صفت مزبور را براي خود استعاره آورده است به شرح زير : 1 - اين كه سيل از ناحيهء امام ( ع ) جارى مىشود جريان سيل از صفات كوه ومكانهاى مرتفع مىباشد ودر عبارت امام ( ع ) كناية است از بلندى مقام وشرافت آن حضرت كه علوم وانديشه‌هاى بلند سياسي از ناحيهء آن