2 - در اين عبارت بيان مىكند كه نفس به وسيله اين قوا جزئيّات را درك مىكند ، زيرا اين ابزار را در رديف آنچه كه نفس در آن تصرّف مىكند وبين آنها فرق مىگذارد ، شمرده است . 3 - أجناس را پس از بر شمردن ابزار چشايى وبويايى ذكر كرده به اين دليل كه نفس أمور كليّه را از بررسى جزئيّات انتزاع مىكند ، زيرا أجناس أمور كليّه‌اند ونفس پس از ادراك جزئيّات وبررسى آنها متوجّه موارد مشاركت ومباينت آنها مىشود واز آنها تصوّرات وتصديقات كلى انتزاع مىكند . به نظر مىرسد كه مقصود از أجناس در اين جا أمور كلّى مطلق باشد نه بعضي از كليّات ، چنان كه در اصطلاح علمي نيز چنين است . ( 1609 - 1606 ) در سخن امام ( ع ) كه فرمود : معجونا بطينت الألوان المختلفة ، معجونا ، به عنوان حال يا صفت براي انسان منصوب آورده شده است . ومقصود آن اشاره به اختلاف جسمي نوع انسانهاست به حسب رنگها كه به واسطهء استعداد ذاتي آنها حاصل مىشود . چنان كه از پيامبر نقل شد كه بعضي انسانها قرمز وبعضي سفيد وبعضي سياه‌اند . وقبلًا : وطينة الألوان . . . داشتيم ، ومنظور از معجون كردن به ألوان مخلوط كردن آنهاست ، چنان كه انسانها داراى رنگهاى مختلفي هستند . بدن يك شخص نيز رنگ واحدى ندارد . آميختگى اعضاى بدن با يكديگر ايجاب مىكند كه بعضي از آنها سفيد ، مانند دندانها واستخوانها ، بعضي قرمز ، مانند خون وبعضي سياه باشند مانند سياهى چشم ومو . وهمين طور اختلاف اشخاص در صفات كه امام ( ع ) به صورت كناية : سهل ، حزن ، خبيث وطيّب بيان فرموده بود ، به اين حقيقت باز مىگردد كه چون زمين داراى عناصر آميختهء فراوانى است وهمهء آن عناصر به نسبتي در ساختمان جسماني انسان شركت دارند ، گوناگونى سرزمينهاى مختلف اثر كاملى در تفاوت تركيب براي قبول اخلاق مختلف سهل ، حزن ، خبيث ، وطيّب دارند .