ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
381
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
آسمانى كه جنّ از آن خبر مىدهد وبه آن دسترسى پيدا مىكند آسمان حكمت وشريعتي است كه در مفهوم آسمان مستتر است . مفسّران گفتهاند منظور از نقل اين عبارت از جنّيان در قرآن « لمسّهم لها » اين است كه آنها امر شريعت را در آغاز ظهور متوجّه بودهاند ، ولى صحّت اين كه حكمت را بياموزند واظهار وتعليم وتعلّم كنند ، چنان كه قبل از ظهور شريعت داشتهاند ، روشن نيست . ومنظور از اين گفتهء جنّيان كه در قرآن نقل شده . فَوَجَدْناها مُلِئَتْ حَرَساً شَدِيداً وَشُهُباً « 39 » ، حافظان شريعت كه علماى شريعت وپادشاهان صالحي كه حقيقت شريعت وقوانين آن را نگهبانى مىكنند مىباشند ومنظور از اين گفتهء جنيّان كه در قرآن نقل شده : وَأَنَّا كُنَّا نَقْعُدُ مِنْها مَقاعِدَ لِلسَّمْعِ « 40 » ، اين است كه قبل از ظهور شرايع ، حكمت را درس مىگفته ومىآموختهاند ، وبر آنها ايراد ومانعى نبوده است . واين سخن آنها كه : فَمَنْ يَسْتَمِعِ الْآنَ يَجِدْ لَهُ شِهاباً رَصَداً « 41 » اشاره به اين است كه هر يك از جنيّان كه از شريعت اعراض كند ودر مقابل آن اظهار حكمت كند از دست نگهبانان دين وحافظان شريعت شهابى را دريافت مىكند كه أو را أدب كند وبسوزاند . دوّمين دسته جنّيانى هستند كه مخالف شريعت ونواميس الهى وتابع قوا ومقتضاى طبيعت خود مىباشند . اينان شياطين جنّ وپيروان شيطان هستند . سوّمين دسته از جنّيان نادانانى هستند كه ظاهر شريعت را گرفته وبه آن عمل مىكنند اينان مسلمانانى از انس هستند . چهارمين دسته ، نفوس ناداني هستند كه شريعت وعمل به آن را ترك كرده وتابع مقتضاى طبيعي خود هستند ، اينان شياطين انس هستند .
--> ( 39 ) سورهء جن ( 72 ) : آيهء ( 8 ) : آسمان را ديديم كه از نگهبانان سرسخت وشهابها پر شده بود . ( 40 ) سورهء جن ( 72 ) : آيهء ( 9 ) : ما پيش از اين به استراق سمع در آسمانها مىنشستيم اما اكنون هر كس بخواهد استراق سمع كند شهابى را در كمين خود مىيابد . ( 41 ) سورهء جن ( 72 ) : آيهء ( 9 ) : ما پيش از اين به استراق سمع در آسمانها مىنشستيم اما اكنون هر كس بخواهد استراق سمع كند شهابى را در كمين خود مىيابد .