ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
366
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
3 - مجاهد وقتادة در يكى از دو روايتي كه از آنها نقل شده است گفتهاند كلمات عبارتند از اين آية شريفه : قالا رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا وَإِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَنا وَتَرْحَمْنا لَنَكُونَنَّ مِنَ . 4 - سعيد بن جبير كلمات را عبارت از اين نيايش آدم ( ع ) دانسته : « خداوندا جز تو پروردگارى نيست ستايش شايسته تو است از هر بدى منزّهى بر خود ستم كردم وكار بد انجام دادم مرا بيامرز كه تو بهترين آمرزندگانى . خداوندا خبر تو الهى نيست . سپاس شايسته تو است واز هر عيبى مبرّايى بر خود ستم كردم وكار بد انجام دادم بر من رحم كن كه تو مهربانترين مهربانانى . خداوندا جز تو خدايى نيست . حمد سزاوار تو است كه منزّهى ، بر خود ستم كردم وكار بد انجام دادم توبهء مرا بپذير كه تو پذيرندهء رحيمى » . 5 - از عايشه روايت شده است كه چون خداوند تعالى خواست كه توبهء آدم را بپذيرد ، آدم ( ع ) هفت بار بر خانهء كعبه طواف كرد وخانه در آن روزگار به صورت تلّى خاك قرمز بود . پس از آن كه دو ركعت نماز به جا آورد رو به قبله كرد وعرض كرد پروردگارا تو نهان وآشكار مرا مىدانى ، عذر مرا بپذير ، نياز مرا مىدانى خواست مرا برآورده ساز ، آنچه بر نفس من مىگذرد آگاهى گناه مرا بيامرز . خداوندا ايمانى از تو مىخواهم كه مباشر قلب من باشد ويقيني صادق به من عنايت كن كه مطمئن شوم آنچه به من مىرسد خواست تو است ومرا به نصيب وقسمت خودت راضى فرما . خداوند تعالى به آدم وحى كرد كه گناهت را بخشيدم وهر يك از ذرّيهء تو كه به چنين دعايى مرا بخواند گناهانش را مىآمرزم وغمهايش را برطرف مىكنم ، فقر را از پيش چشمش برمىدارم تا آنجا مىرسد كه هر چند دنيا به أو رو آورد دنيا خواه نمىشود . بحث نهم - در حقيقت توبه است وامام غزالى گفته است توبه عبارت از