ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )

315

شرح نهج البلاغة ( فارسي )

دوّم - فرمودهء امام ( ع ) : « سقفا محفوظا » لفظ سقف خانه را براي محل بلند استعاره آورده است ، زيرا ميان اين دو در بلندى واحاطه مشابهت است . سماء كه به معنى محل مرتفع است در بارهء آسمان فراوان به كار رفته است تا جايى كه اسمى از اسمهاى آسمان شده است . احتمال ديگر اين كه سماء علم منقول نباشد . ومنظور حضرت از محفوظا يعنى از شيطانهاى آسمان در أمان باشد . ابن عباس گفته است ، شياطين از ورود به آسمان ممنوع نبودند ، وارد آسمانها مىشدند وكسب خبر مىكردند ، هنگامى كه موسى ( ع ) متولّد شد از ورود به سه آسمان منع شدند ووقتي كه پيامبر اسلام به دنيا آمد از همهء آسمانها ممنوع شدند . هيچ يك از شياطين نيست كه استراق سمع كند مگر اين كه به طرف أو شهابى پرتاب شود . كلام خداوند متعال به همين معنى اشاره دارد : وَحَفِظْناها مِنْ كُلِّ شَيْطانٍ رَجِيمٍ إِلَّا مَنِ اسْتَرَقَ السَّمْعَ فَأَتْبَعَهُ شِهابٌ مُبِينٌ « 19 » . به خواست خدا بزودى سر اين موضوع را توضيح خواهيم داد . فرموده است : تدعمها ولا دسار ينتظمها . مقتضاى قدرت بندگان ونهايت آن اين است كه هرگاه خانه‌اى بسازد ويا سقفي برپا دارد بناچار بايد استوانه‌ها وستونهايى بسازد تا آن سقف را بر آن استوار كند ، ويا شبكه‌هاى ارتباطي محكمى براي بستن بعضي به بعضي در اختيار داشته باشد . ولى قدرت حق سبحان برتر وبالاتر از آن است كه نياز به أمثال اين أمور داشته باشد . با توجه به اين حقيقت امام ( ع ) قصد كرده است كه با سلب كردن صفات مخلوقات وشرايط عمل بندگان از قدرت أو ، به عظمت خداوند سبحان ونيرومندى أو اشاره كند . معناى كلام امام ( ع ) اين است كه اين اجرام بزرگ در جوّ بالا معلّق ايستاده‌اند ومحال است كه ذاتاً اجرام سنگين در فضا متوقف

--> ( 19 ) سورهء حجر ( 15 ) : آيهء ( 17 و 18 ) : وآن را از هر شيطان مطرودى حفظ كرديم - مگر آنها كه استراق سمع كنند كه شهاب مبين آنان را تعقيب مىكند .