3 بيان اختلاف معتزله در مسئلهء امامت 82 . معتزله در اين مورد بر دو گروه‌اند : بخشى امامت را واجب دانسته و تعيين امام را تكليفى الاهى برعهدهء امت مىدانند . و صنفى وجوب امامت را انكار كرده و چنين گفته‌اند كه مسلمانان مىتوانند براى خود امامى برگزينند يا برنگزينند . هيچ‌يك از اين‌دو بر ديگرى ترجيح ندارد و اين مسئله را به نماز تشبيه كرده‌اند كه مىتوان آن را با اقتداى به امام و يا بدون امام انجام داد . هردو خوب است و آنان هركدام را انتخاب كنند رواست . آنان چنين مىگويند كه تنها چيزىكه بر مردم واجب است ، آن است كه واجباتى را كه شخصا لازم دارند ، فراگيرند و هرگاه مسأله‌اى پيش آمد كه در آن نياز به حضور حاكم احساس شد ، همانند قطع دست دزد و اجراى حد زناكار و جنگ با دشمن ، آنان يكى از بهترين افراد خود را براى اين كار برمىگزينند و هرگاه اين ضرورت بر طرف شد ، حكم او نيز زايل مىگردد ؛ چه اينكه او هم يكى از مسلمانان است و حق ديگرى ندارد ؛ همانند مردمى كه فردى را براى امامت جماعت برمىگزينند و با پايان يافتن نماز ، امامت او هم مرتفع شده و حق ندارد دوباره براى آنان امامت كند مگر با رضايت آنان . مبناى آنان در اين عقيده آن است كه پيامبر ( ص ) بدون آنكه كسى را براى مردم به امامت برگزيند از دنيا رفته است . ازاين‌رو مىگويند : اگر امامت يك تكليف دينى بود پيامبر ( ص ) نيز كسى را براى امامت مردم تعيين مىكرد و به آن تصريح