نمونه‌اى از خوى درّندگى همراه با شباهت ديگرى باشد ، در اين صورت ، صفتى را كه بر او غلبه دارد يافته و به همان اعتبار بر او حكم مىكنند و همين‌طور اگر ويژگىهاى مختلف در يك نفر جمع گردد ، به همين‌روش دربارهء او قضاوت مىكنند . [ براى اثبات اين سخن ] چنين استدلال شده است كه نيروهاى نفسانى به مقدار ابزار و ميزان جسمى كه قابليّت آن قوا را دارد ، آفريده مىشود و به همين جهت است كه در مورد تفاوت توانايى نفس‌ها ، بر طبق ميزان نيرو و توانى كه در اجسام نمودار مىشود ، حكم مىگردد . 199 . گروهى ديگر پنداشته‌اند كه هرگاه نفس در جسمى كامل گردد ، تابع طبيعت مىشود و به همين جهت ، كسى كه مزاجش صفرايى است ، تند مزاج بوده و به سرعت غضبناك يا خشنود مىشود و آن‌كه سودايى است ، به عكس اوست . آنان افزوده‌اند كه تنها ويژگى كه براى نفس منحصر به فرد است ، عقل است كه نمىتوان آن را از قبيل امور طبيعى به شمار آورد . اما طبع ، در ديگر امور مربوط به اخلاق و افعال نفسانى تأثير مىگذارد و نفس تابع آن قرار مىگيرد و بدين صورت ، مىتوان از ظاهر به باطن پى برد . 200 . گروه ديگرى گفته‌اند كه اخلاق امرى است كه با زمان‌ها ، مكان‌ها ، محل تولّد و عادت‌ها تطبيق پيدا مىكند و همچنان‌كه براى نفس‌ها ، صورت‌ها و طبيعت‌هاى متفاوت آفريده مىشود ، به تناسب موارد فوق نيز ايجاد مىگردد . بنابراين با به كارگيرى راه‌هاى ذكر شده ، مىتوان از عملكرد ظاهرى افراد به اخلاق باطنى آنان پى برد ، به شرط آنكه دلايل كافى جمع شده و كامل گرديده باشد . * * * 201 . [ طبيبان ] گفته‌اند كه تمامى مرض‌ها ، در صورتى كه در جسم انسان آمادگى پذيرش امراض باشد ، سرايت پيدا مىكنند ، چه اينكه ما مشاهده مىكنيم ، بيمارى پوستى گرى و امثال آن مسرى بوده و غالبا به ديگران سرايت مىكند و به‌ندرت اتفاق مىافتد كه عدّه‌اى در جامعه‌اى به اين مرض مبتلا شوند ولى به بقيهء آنان سرايت نكند .