الفيض الكاشاني

فهرست مطالب 18

أصول المعارف

دلائل در عدم منافاة بين حدوث عالم وقدم فيض حق بوجه تفصيلي ، ونقل روايات از أئمة أطهار بر ازليّت فيض وعدم جواز انقطاع تجلّى حق در مظاهر وجودي وبيان كيفيت احاطهء حق بر زمانيّات ودهريّات به نسبت واحده ص 251 ، 252 ، 253 ، 254 ، 255 . بيان سستى ادلّهء معتقدان بعدم ازليّت فيض وتحقيق آنكه نفى دوام فيض منافاة با اعتقاد بوجوب وجود دارد ، وآيات وروايات كثيره‌اى دلالت بر قدم فيض حق دارند ، مناقشه بر كلام غزالى وفخر رازي وتحقيق در اين مبحث كه شيخ رئيس در كافّهء مواردى كه دليل بر امتناع حركت جوهري اقامه نموده است بين احكام ماهيّت واحكام وجود خلط كرده است ودر حركت اشتدادى ماهيّات تابع وجوداتند واشتداد در وجود امر مسلم در صعود ونزول وجود است ، وفرقى حركت جوهر وعرض در مسألهء بقاء موضوع نيست ص 256 ، 257 ، 258 ، 259 ، 263 . در بيان آنكه برخى از دلائل منكران حركت اشتدادى در وجود جوهري مبتنى بر نفى تشكيك در ذاتيات است . وحال آنكه تشكيك در ذاتيات واقع است ونقل كلام أستاذنا المتأله العظيم در بيان ثبات موضوع در حركت جوهري ونقل اشكالات شيخ در تبدّل موضوع وعدم بقاى آن وتحقيق آنكه در حركت جوهري صورت قائم به موضوع فاسد نمىشود وكون وفساد بنا بر حركت در جوهر در صور طولى وعرضى باطل است ونقل دلائل شيخ از طبيعي شفا در مقام لزوم تشكيك در جوهر بنا بر حركت در جوهر وجواب از اشكالات أو بنا بر اصالت وجود وثبوت تشكيك در مراتب حقيقت واحده ص 264 ، 265 ، 266 ، 267 ، 270 ، 271 . تقرير كلام صدر الحكماء در اين مطلب مهم كه « . . . لما كانت الحركة والسّكون من آثار الطبيعة ، وقد تقرّر ان كل ساكن من شأنه ان يتحرك ، فالطبيعة اذن متحركة دائما ، امّا بالفعل أو بالقوة فهي امر سيّال الذات » چون طبيعت ثابت مبدأ حركت نشود ونقل مناقشهء سيد حكما ميرزا أبو الحسن جلوه وجواب از