الفيض الكاشاني
فهرست مطالب 14
أصول المعارف
وقسرى وارادى وتحقيق در آنكه فاعل مباشر حركت نشايد ثابت باشد ، ونقل قول شيخ از شفا ونجات در بيان توجيه عليّت طبيعت ثابت نسبت به حركات عرضيه از حركت كمّى وكيفى ووضعي واينى . . . وايراد ومناقشه بر كلام مشهور واثبات تجدّد وسيلان طبائع جوهريّه وتقرير آنكه طبيعت با انضمام حالات متواردة وتحقق در سلسله از متغيّرات لاحق طبيعت مشكل ربط متغيّر به ثابت را حل ننمايد وكلام در علت مبدأ حركت است نه علت معده ص 158 ، 159 ، 160 ، 161 ، 162 . بيان وتحقيق در حركت جوهري از ناحيهء تبعيّت اعراض در وجود وأطوار هستى نسبت بموضوعات وتقرير آنكه در جواهر سيّال بقا عين فناء وثبات عين سيلان است وحقايق تدريجي الوجود مطلقا ثبات خارجي ندارند وطبيعت سيّال عين حركت است وزمان مقدار حركت جوهري طبائع است وصورت ومادة بلحاظ دثور وتجدد واسطهء سيلان جوهر مادي واز جهت ثبات در حركت وانغمار در زوال سبب ربط تغيّرات به ثابتاتاند ونفى شبههء لزوم ثبات موضوع در حركات جوهري وتقرير آنكه در حركت جوهري سيلان در مراتب وجود واحد واقع است ولازم نيايد كه نوع حفظ نشود چه آنكه حافظ نوع أصل ثابت دهري از هر فرد مادي ونوع سيال وروان است واشاره بوجود انسان دهري وأرباب أنواع حافظ نوع ص 163 ، 164 ، 165 ، 166 ، 168 . اشاره به تقرير دلائل حركت جوهر وبيان آنكه برخى از دلائل بر مبناى قوم وبعضي مبتنى بر أصولي است كه صدر الحكماء خود تأسيس فرموده است وتحقيق آنكه فيض وجود اوّل بصورت ميرسد وبعد از مرور از صور بمواد ونيز از صور نوعي باعراض سرايت نمايد وتقرير آنكه حركت اشتدادى از لوازم وجود خارجي جوهر است نه مفهوم ذهني ، وتقرير آنكه متحرك بصور جوهري در حركات اشتدادى جوهري مادة است مع صورة ماء ، تقرير آنكه حركت جوهري در نفوس ناطقه نيز جارى است بل كه تجرد نفوس از ناحيهء حركت ذاتي حاصل آيد ونفوس در