فصل شانزدهم در اشاره بجويهاى بهشت و آنچه در دوزخ بازاء آن بود آب مادهء حيات كافهء اصناف نباتات و حيوانات است ، وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ 1 ، مانند مواعظ و نصايحى كه عموم مردم را به آن انتفاع باشد و لكن بعضى از آن اجاج است ، و بعضى آسن ، و بعضى غير آسن . و بهترين غير آسن است . و شير باعث تربيت اصناف حيوانات است و از آب خاصتر است . چه نباتات و بعضى حيوانات را از آن نصيب نباشد و خاص غذاى بعضى حيوانات بود در ايام طفوليت ، مانند مبادى و ظواهر علوم كه سبب ارشاد مبتديان باشد . و از آن نيز بعضى مستحيل و بعضى متغير ، و بعضى غير متغير باشد . و بهترين غير متغير باشد . و عسل از شير خاصتر است كه غذاى بعضى حيوانات است و سبب شفاء بعضى اصناف در بعضى احوال و موافق همه امزجه و احوال نيست ، مانند حقايق و غوامض علوم كه انتفاع بدان خاص الخواص و محققان را باشد . و از آن نيز بعضى كدر است و بعضى متوسط ، و بعضى مصفى . و بهترين