خواجه نصير الدين الطوسي
127
آغاز و انجام ( فارسي )
دو نكته 81 و 84 هزار و يك نكته در اين موضوعاند كه در حقيقت مكمل يكديگرند توجه بدانها خالى از لطف نيست : دين عبارت است از جعل و تنظيم اسرار تكوينى و طبيعى مسير تكامل انسانى كه بر طبق ناموس آفرينش و متن حقيقت و واقعيت خارج به لسان سفراى آلهى كه اهل طهارت و عصمت و مبين حقايق اسماء و امام قافلهء انسانيتاند بيان شده است و همان صراط مستقيم و صراط الى اللّه و صراط اللّه است إِنَّ رَبِّي عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ كه چون صراط مستقيم بازگو شود به صورت دين در مىآيد ، و چون دين را در خارج پياده كنيم متن صراط مستقيم و مسير الى اللّه و صراط اللّه است . و صراط مستقيم يك راه و يك حقيقت بيش نيست كه المستقيم اقصر خط و اصل بين النقطتين پس دين يكى بيش نخواهد بود ان الدين عند اللّه الاسلام و دين و ديندار كه راه و راهپيما است هر دو يك حقيقتند كه ديندار خود متن صراط تكامل انسانى است و انسان كامل كه واسطهء فيض الهى و امام قافلهء انسانى است متن همين دين و صراط است فافهم . دين متن صراط مستقيم است كه مسير تكامل انسانى و عين صراط اللّه و صراط الى اللّه است و هر كه از آن تجاوز كرده است بر خويشتن ستم كرد و از سير تكامل انسانى و حركت استكمالى الى اللّه تعالى باز ماند وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ ( بقره 229 ) . و امام به فتواى عقل كسى است كه در متن صراط مستقيم باشد بلكه بتحقيق بيشتر و تعبير بهتر وجود امام كه انسان كامل است خود صراط مستقيم