خاتميت و افضليت بر جميع انبيا على نبينا و عليهم السلام ، از ساير امم ماضيه مستثنى و ممتازند اگرچه از مكارهء مسخ و نسخ و غيرهما مصون و مسلم‌اند ، اما گاهى كه از نهج استقامت و انصاف اعتساف نمايند و به وفور زخارف دنيهء دنيويه مغرور شده و مرتكب فسق و فجور گرديده پا از طريق شرع و مروت بيرون نهاده راه خلاف و نفاق پيمايند ، ظالمى جبار و كافرى قهار بر ايشان گماشته شود كه در استيصال نهال آمال ايشان كمال سعى بظهور آورد . شاهد اين حال و مؤكد اين مقال خروج پادشاه قهار جلالت مكان چنگيز خانست كه سطوت قهر الهى و بأس و سخط پادشاهى ، او را از دشت قبچاق برانگيخته ، با لشكر بىحد و شمار ، از قوم مغول و تاتار به ماوراء النهر و خراسان آمد و در قتل و غارت آن بلاد به مرتبه‌اى مبالغه كرد كه در بلاد معظمهء خراسان مثل مرو و نيشابور و هرات و ولايت بلخ و شبرغان و اندخود و قلعهء باميان « 1 » ، جاندار نگذاشت . سگ و گربه حتى حشرات ارض مثل مار و موش را كشتند و بر وحوش صحرا ابقا نكردند . نقلست كه در حين قتل خطه مرو ، بعضى از اولياء إله كه در آن حوالى بوده‌اند استماع نموده‌اند كه قائلى ميگفته كه « ايها الكفره اقتلوا الفجره » ، و در يكى از تواريخ معتبر مرقومست كه چون سپاه يأجوج صفات چنگيز خان ، بلدهء هرات را قتل كرده رفتند ، و بعد از طى يك منزل ، به خاطر فاتر ايشان مىرسد كه احتمال دارد كه جمعى از بيم تيغ جفاى ما به خرابه‌ها و بيغوله‌ها گريخته باشند و پس از رفتن ما بيرون آمده ، اين بگفتند و بازگشتند و چهار هزار كس [ 317 ] ديگر از سوراخها بيرون آمده بودند كشتند . از اين جماعت شانزده كس در كاريز خرابه‌اى پنهان شده بعد از ده روز بيرون آمدند و در بلوكات هرات بيست و چهار كس جان

--> ( 1 ) - م : ماميان