محمود بن هدايت الله افوشته اى نطنزى
510
نقاوة الآثار في ذكر الاخيار در تاريخ صفويه ( فارسى )
ساخته صورت آب روان درو نمود چنان كه تا كسى دست درو نمىنهاد نميدانست كه آب نيست و بسيار سبوئى و كوزهاى « 1 » در آن شكست كه مردم بىملاحظه سبو و كوزه درو ميزدند كه آب بردارند مىشكست . و بعد از آن صورت سگى مرده بر سطح آب تصوير كرد چنان كه « 2 » بعضى به قصد آب برداشتن مىرفتند و چون اين صورت مشاهدهء ايشان ميشد احتراز كرده باز مىگشتند و مىگفتند كه سگى در آب افتاده و مرده و بعد از آن كه بسيارى از مردم ابله ، بىعقل را بكيش باطل و روش مذموم خود دلالت نمود و خلايق اكثر به دو گرويدند ، با بعضى از مخصوصان گفت كه من به آسمان مىروم و بعد از يكسال مىآيم ، مرا در پايان فلان كوه طلب كنيد تا كتاب جهت شما بياورم و شعبى در آن كوه پيدا كرده قوت يك ساله بتدريج به آنجا كشيد و رفت و درين يكسال صورت كاينات را آنچه در آسمان و زمين بود ، از اصناف آدميان و حيوانات بحرى و برّى ، بر طومارى تصوير كرده ، بعد از سال از آن شعب بيرون آمده خود را بمردم نمود . و آن طومار را به خلايق نموده گفت خداوند تعالى در عوض كتاب به من داد و صورت موجودات به من نمود و حقيقت و كيفيت جميع آنچه درين طومارست مرا محقق شد و علم بما سوى مرا تعليم كرد و به اين وسيله اكثر بلاد تركستان به تحت تصرف درآورده در آن مملكت كارش رونق تمام پيدا كرد و روزبروز قوت و قدرتش مىفزود تا آنكه جميع اكابر و اهالى آن ممالك بحيز تسخير درآورد . پس از آن متوجه ممالك ايران گرديد و در آن ايام پادشاه نيكو سرانجام فيروز بن بهرام اشكانى كه از طبقهء [ 280 ] ثالثهء ملوك عجماند ، بشهريارى ممالك عجم منسوب بود و بعضى گفتهاند خروج مانى در عهد پادشاه جميل الاوصاف شاپور ذو الاكتاف بود « 3 » . بعد از آنكه مانى در تمامى ايران شهرت تمام يافت و خيلى از اهالى آن
--> ( 1 ) - م : سبو و كوزه . ( 2 ) - م : چنانچه . ( 3 ) - ظهور مانى در دورهء شاپور اول بوده و به امر بهرام اول كشته شد .