اين معنى پرتو فكن خواهد بود كه اگرچه محل اين خطاب واجب التعظيم و مورد اين كتاب لازم التكريم ، خصوص ذات نبوّت سمات سيد المرسلين و رحمة للعالمين صلّى اللّه عليه و آله مادامت السموات و الارضين است ، اما مراد عموم كافهء مسلمين و عامهء امت هدايت قرين‌اند ، يعنى بگوى اى محمّد تا بدانند و بگويند كه اى پروردگار ما ، مالك ملك جهان و صاحب اختيار جهانيان بحقيقت توئى ، تو ميدهى ملك و پادشاهى بهر كه ميخواهى و تو بيرون مىآورى ملك از تصّرف هر كه ميخواهى تو عزيز و با اعتبار ميگردانى بنعمت و دولت هر كرا ميخواهى ، تو ذليل و خوار ميكنى بنقمت و زحمت هركرا ميخواهى بدست قدرت خود كه بهترين و بالاترين دستهاست . بدرستى كه تو بر جميع اشياء مذكوره و غيرها قادرى . از فحواى بلاغت انتماى اين آيت وافى هدايت ، معلوم و مفهوم ميگردد كه وصول بمرتبهء عليّهء پادشاهى و سلطنت و حصول رتبهء سنّيهء اختيار و قدرت ، بمشيّت پادشاه على الاطلاق و حكمت مالك الملك باستحقاق متعلق است و اسباب رفعت شأن و شوكت و كثرت جاه و حشمت ، بىتقدير ازلى تأثير در امور سلطنت و استقلال ندارد ، بلكه بىارادهء لم يزلى تمامى هدر و هبا و در معرض زوال و فناست و هر كه در مبداء فطرت و ابتداى خلقت ، ذات قابليت سماتش منظور نظر رحمت الهى و مشمول الطاف نامتناهى گشته صفحهء حالش بر قوم سلطنت آراسته و صحيفهء آمالش به رسوم سرورى و حكومت پيراسته گرديد ، عنقريب بمحض عنايت حق و ارادهء قادر مطلق ، بر مسند جهاندارى و سرير فلك نظير سلطنت و كامكارى برآمده ، كافهء خلايق را از تاب آفتاب حوادث در ظلال چتر دولت و اقبال و در كنف [ 155 ] مرحمت و معدلت بىزوال آرام داده ، جناح شفقت و عطوفت بر مفارق رعايا و عامهء برايا مىگسترد و ذات فرخنده صفات اين پادشاه [ كه ] عبارت از سايهء خداست و خورشيد وجود نصفت