احسان و انعام در زمين دل طبقات انام از خواص و عوام ميكاشت و امرى كه موجب توزّع ضمير صغير و كبير و باعث تفرّق خاطر برنا و پير باشد به هيچ صورت متصوّر نبود و از هيچ طرف مهمى كه منشأ فى الجمله انديشه و فكرى تواند بود روى نمينمود . ناگاه ، از اقتضاى فحواى كلمهء « اذا تم امر دنى نقصه » ، انقضاى زمان فراغت و كامرانى و انقطاع اوان عشرت و شادمانى آن حاوى كمالات سلطنت و خانى ، بتقارب انجاميد ، و اول قضيه كه موجب انخفاض رايت مراتب عليه و باعث انحطاط منازل سنيّهء آن خان عاليمكان گرديد ، فوت عليا حضرت شاهزادهء عفّت پناه بود و از اين جهت شكست كلّى باركان دولت و اساس حشمت آن عالى منزلت رسيد . پس از آن ، روز بروز كوكب جاه و جلال ، از اوج به حضيض و بال روى نهاد و نيّر اقبالش بر فلك استقلال ، در عقدهء « 1 » كسوف افتاد [ 90 ] تا آنكه ماه رايت نصرت آيت موكب سپهر مراتب از افق نزهت انگيز دار السلطنهء تبريز طالع شد و خان عاليشأن مهما امكن بمراسم خدمتكارى و لوازم مهماندارى ، بل شرايط حق گزارى و جانسپارى قيام و اقدام نموده دقيقه‌اى از دقايق اعتقاد و اخلاص و نكته‌اى از نكات يكجهتى و اختصاص فوت و فرو گذاشت نكرد ، بلكه در جميع موارد زيادتيها بفعل آورده بسر حد افراط ميرسانيد و در وقتى كه بمجلس بهشت آئين و محفل فلك تزئين مىآمد با ده دوازده نفر از پسران و برادرزادگان ، همه با لباس مقطّع و كمرهاى مرصّع چنانچه جاى ديگران بدشوارى بهم ميرسيد و در حين چوگان بازى ، آن جماعت همه با مركبان تازى ، آراسته با چوگانهاى مرصّع و گوى زرّين ببازى قيام نموده گوى سبقت ، از ميدان بچوگان جلادت مىربودند و اين مقدمات موجب توزّع ضمير شاهزادهء جهانگير گرديده خاطر مهر تنويرش نسبت بخان رفيع الشأن انحراف پيدا كرد

--> ( 1 ) - م : عقد .