مسقط الرّأس و ملك آباء و اجداد و از قديم الأيّام مسكن موروثى خانوادهء ايشان بوده است « 1 » ، از جمله گويد در ص 30 : « قلعة خرندز « 2 » مسقط راسى و منشأ اساسى » و در ص 53 « و كنت حينئذ بقلعتى المعروفة بخرندز « 3 » ، و هى من امّهات قلاع خراسان ، و لست أعرف اوّل من ملكها من اسلافى ، و قد اختلفت الأقاويل فيها على حسب الأهواء ، و ليس يمكننى ان اذكر الّا الصّحيح ، و هم يعتقدون انّها فى أيديهم من بدء الإسلام و اسفار صبحه بخراسان . . . الخ » - و در ص 57 - 58 : « ذكر نظام الدّين السّمعانى و اقامته عندى بقلعتى خرندز « 4 » مدّة . . . فوصل الى قلعة خرندز « 5 » و أقام بها شهرين ، و لمّا استولى التّاتار على نسا ، و هى اوّل مدينة استولوا عليها من مدن خراسان ، أدركه الوجل و استولى عليه الهول و الوهل . . . الخ » . و در ص 60 - 61 : « و كنت حينئذ بمدينة نسا . . .

--> ميلادى نشر نموده است و از قرار مذكورات او اكنون از نسا كم نشانى باقى مانده است ، تراكمهء باگير هر آجر و سنگيرا كه ممكنشان ميشد براى بناء خانهاى خود بيرون آورده و به كار برده‌اند و باگير نسبة خيلى آباد شده است . چشمهاى آبى كه در زير ريگزارها مفقود شده بود مجددا پيدا كرده و استخراج نموده‌اند و در ميان شهر قديم نسا زراعت و شخم‌كارى ميكنند ، از جمله آثار قديمهء نسا بناء مثمنى است از آجر كه گويا مرقد يكى از مشاهير است كه خود تركمنها نيز نميدانند از كيست و در جواب سؤال سمنوف در اين خصوص فقط گفته بوده‌اند كه مزار يكى از اولياى ماست ، و ديگر خرابهء عمارتى است متصل بكوه ( كوپت داغ ) كه گويا در زمان يكى از حكام ايرانى بنا شده بوده است و تراكمه در صد سال پيش كه نسا را متصرف شدند آن عمارت را خراب كرده‌اند ، ( نقل از مكتوبى در جواب من از دوست فاضل خود مسيو مينورسكى روسى ) ، رجوع كنيد نيز ببستان السياحهء حاج زين العابدين شيروانى ص 573 كه گويد : « نسا اكنون [ 1247 ] ويران و بدست جماعت تركمان است . » . ( 1 ) - رك : « يادداشتهاى قزوينى » ج 7 ص 200 و 201 . ا . ح . يزدگردى ( 2 ) - در نسخهء اصلى كتابخانهء ملى پاريس : خرندر . ( 3 ) - در نسخهء اصلى : بحرندر ( يا ) نحرندر . ( 4 ) - فى الاصل : خرندر . ( 5 ) - فى الاصل : حرندر .