شهاب الدين محمد خرندزي زيدري نسوي

مقدمهء مصحح 8

نفثة المصدور ( فارسى )

« . . . زهى عار ، كه زهى در مقام مرامات از كمان بازنگرفتند ، و زار كار ، كه در صفّ كارزار لحظه‌اى بمحامات بازنايستاد . . . « 1 » » 45 / 1 - 3 ، يعنى « . . . باز نايستادند . . . » ، و اين قاعده در بيشتر مواضع كتاب مراعات شده است : 12 / 5 ، 13 / 8 ، 16 / 4 ، 18 / 13 ، 24 / 10 و 12 و 13 ، 43 / 10 ، 65 / 4 و 8 ، 66 / 6 و 7 ، 82 / 7 ، 86 / 8 و 9 و 13 ، 87 / 3 ، 100 / 6 و 7 ، 102 / 9 و 10 ، و موارد ديگر . و گاه نيز اين قاعده إعمال نشده ، و معلوم نيست كه از تصرّفات نسّاخ است يا در اصل چنين بوده : 25 / 6 ، 64 / 6 . حذف فعل بقرينه - در اين مورد بيشتر فعل دوم را بقرينهء فعل اوّل حذف كرده است : « . . . شبانه من بنده را بقلعهء شير كبود بمهمّى فرستاده بود ، و اسيرى از امراى تاتار بند كردنى داده . . . » 20 / 11 - 13 ، نيز ، 15 / 8 ، 21 / 4 و 5 ، 28 / 1 و 7 ، 29 / 14 ، 33 / 9 ، 36 / 7 ، 57 / 10 ، 58 / 7 ، 91 / 11 ، و موارد ديگر . و گاه فعل اوّل را بقرينهء فعل دوم حذف نموده است : « . . . و از خرد و بزرگ و تازيك و ترك ، هر آفريده كه در دل محبّت او آميزشى ، و در جان مودّت او آويزشى داشت ، بقدرت خدايى جدايى افتاده . . . » 23 / 6 - 9 . حذف فعل بدون قرينه - اين حذف بيشتر در افعال عامّ يا ربطى است ، و نظاير آن در نظم و نثر استادان ادب فارسى بسيار است ، و ممكنست داعى بر اين حذف را قرينهء حالى انگاشت :

--> ( 1 ) - اين نوع استعمال در نظم و نثر فارسى نظاير بسيار دارد ، ظهير الدين فاريابى گويد : سفر گزيدم و بشكست عهد قربى را * مگر بحله ببينم جمال سلمى را « ديوان ظهير الدين فاريابى » بتصحيح نگارنده رك : « كليله و دمنه » : 142 / 8 ، 153 / 17 ، 155 / 3 ، 159 / 6 و « جهانگشاى جوينى » ج 1 ، ص قيد - قيه .