ايالات بوده‌اند . شاه به‌طور مستقيم فقط قورچيان را كه تعدادشان اندك بود در اختيار داشت . پس از ايجاد واحدهاى جديد قشون در دورهء شاه عباس اول اين وضع ديگرگون شد . تذكرة الملوك در تعليقات ضمن ساير اطلاعات تعداد « نفرى ملازمان مقررهء هر ولايت » « 291 » را نيز ذكر مىكند . تمام حكام مملكت رويهم رفته طبق اين‌صورت 59469 نفر ملازم داشته‌اند « 292 » . حال در اينجا مىخواهيم نظرى اجمالى به قوائى كه مستقيما به دربار ارتباط داشته‌اند يعنى ملازمان خاصه بيفكنيم . نخست به قورچيان بپردازيم كه تاريخ تشكيل رستهء آنها به اوايل صفويه راجع مىشود . براى نخستين بار ضمن اخبار سال 911 ( - 6 - 1505 م . ) از قورچىباشى ذكرى به ميان مىآيد « 293 » . راجع به تعداد قورچيان در دورهء شاه طهماسب اول ارقامى كه در دست داريم متغير است : ما قبلا شنيديم كه تعداد قورچيان در سال 936 ( - 1530 م . ) پنج هزار تن بوده است . اما پس از مرگ اين پادشاه اسكندر منشى و صاحب جواهر الاخبار ضمن ذكر خيرى كه از او كرده‌اند صحبت از شش هزار « ملازمان خاصهء پادشاه » به ميان آمده است . به تبعيت از اسكندر منشى بايد گفت « از آن جمله چهار هزار و پانصد نفر قورچى و يك هزار و پانصد تن ساير جماعت از قورچيان داش « 294 » ويساولان و بوكاولان و غير ذلك » « 295 » بوده‌اند . مأخذ دوم در عوض از سه هزار قورچى « و تا سه

--> ( 291 ) - تذكرة الملوك ، ص b 107 . ( 292 ) - فهرست تذكرة الملوك فقط در يك يا دو مورد ناقص است . ( 293 ) - Savory , Principal Offices I 101 . ( 294 ) - معنى آن روشن نيست . جواهر الاخبار نيز در صفحهء b 331 ذكر مىكند : آنها در جنگل در جستجوى خان احمد بودند كه گريخته بود . ( 295 ) - تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 141 و بعد از آن ؛ براى نيمهء قرن هفدهم مسيحى ( - قرن يازدهم هجرى ) رياض الفردوس در ص 362 در ارتباط با دربار حكام لفظ بوكاول را به معنى آشپز دربار به‌كار مىبرد . در مورد معانى متعدد اين كلمه رجوع شود به مقالهء بانگ در سلسلهء تحقيقات فرهنگستان علوم پروس با خصوصيات زير : W . Bang : Vom Kokturkischen . . . in : Abh . d . Pr . Ak . d . Wiss . 1919 , Phil . - hist . Kl . Nr . 5 , S . 61 f .