« . . . طريقهء صوفيه كه شعار و اطوار سلسلهء صفويه بود برانداخت از آن جمله توحيد - خانه كه در دولتخانهء آن حضرت متصل عالىقاپو ( ! ) بود و در هر شب جمعه مشايخ صوفيه جمع شده با خلفا و امرا وجد كرده ياهو مىزدند موقوف فرموده . . . » « 220 » . همهء مشايخ از اصفهان اخراج شدند و بدين طريق سراسر كشور زير نفوذ ملا محمد - باقر ( مجلسى ) قرار گرفت « 221 » . هنوز سهم واقعى صوفيگرى در دورهء صفويان به خوبى روشن نشده است . اما اين حقيقتى است كه صوفيانى كه به يك اشارهء شاه هر دشمن يا عهدشكنى را زنده‌زنده مىخوردند « 222 » ، نگاهدارندگان اصلى دولت جوان صفوى به شمار مىرفتند . تا زمان شاه عباس اول نيز ، آن‌طور كه از گوشه و كنايه‌هاى موجود در وقايع‌نامه‌ها برمىآيد ، باز به وفادارى صوفيان قزلباش در قبال مرشد كامل ( - شاه ) اهميت فراوان داده مىشد « 223 » . مسلم است كه قزلباشها از اينكه از امور مملكتى بر كنار شدند و قدرت از آنان سلب شد سخت ناراحت بوده‌اند و شايد هم بعضى از توطئه‌ها توسط آنها ايجاد شده باشد كه ما از آن اطلاعى نداريم . فقط از دورهء اواخر حكومت صفويه منابع ما به وضوح چنين خبر مىدهند كه در بين عناصر گرجى و قزلباش سپاه ايران اختلاف

--> ( 220 ) - تاريخ طهماسيه ، ص a 131 . ( 221 ) - اخراج يكى از علما از اصفهان به « تهمت صوفيگرى » در روضة الصفاى ناصرى اثر رضا قلى خان ، ( ده جلد چاپ قم ، 1339 ) در جلد هشتم ، صفحهء 586 آمده است . لاكهارت نيز در انقراض صفويه اين مطلب را به‌صورت مشروح مورد بحث قرار داده . رجوع كنيد به صفحهء 38 متن اصلى كتاب . ( 222 ) - براى زمان شاه اسمعيل اول رجوع شود به تاريخ ايلچى نظام شاه ، ص b 11 ( - شرفنامه ، ص 373 ) ؛ براى دوران شاه محمد رجوع شود به خلاصة التواريخ ، ص b 359 ؛ براى زمان شاه عباس اول رجوع شود به خلاصة التواريخ ، ص a 430 . ( 223 ) - دورهء شاه طهماسب اول : تاريخ ايلچى نظام شاه ، ص a 35 ، a 53 ، b 61 ؛ جواهر الاخبار ، ص b 298 ؛ تذكرهء شاه طهماسب ، ص 614 ؛ دورهء شاه اسمعيل دوم : جواهر الاخبار ، ص a 338 ؛ دورهء شاه عباس اول : تاريخ عالم‌آراى عباسى ، در فهارس ، ذيل لفظ : مرشد كامل .