رربورن كلاوس ميشائيل ( مترجم : كيكاوس جهاندارى )

47

نظام ايالات در دوره صفويه ( فارسى )

حداكثر از اوايل دورهء شاه طهماسب اول ( 930 - 1524 م . ) تاپيچىئيل 5 - 1004 ( - 7 - 1596 م . ) و كرمان از همين اوقات تا سال 1000 ( - 1592 م . ) در دست حكّام افشار بود . شاه عباس اول نيز در ابتداى حكومت خود در برابر قزلباشها آزادى عمل نداشت . نقل قول اسكندر منشى از طرف امرا در اين مورد خيلى روشن‌كننده است . او مىگويد امرا كمى پس از جلوس شاه عباس بر تخت سلطنت به سال 995 ( - 1587 م . ) به شاه اعتراض كردند ، زيرا مرشد قلى خان استاجلو ، « وكيل » شاه همهء امور مملكتى را به دلخواه خود انجام مىداد . آنها ضمن تقاضاهاى خود خواسته بودند كه بايد « * » « در هر هفته دو روز ديوان كرده امراء عظام كه هريك منصبى از مناصب ديوان دارند و ريش‌سفيد اويماق خودند جمع شوند و مهمات الكا و قشون هر طايفه بصلاح و استصواب ريش‌سفيدان طايفه فيصل يابد » « 211 » . باز مثال ديگرى ذكر مىكنيم . در سال 996 ( - 1588 م . ) شاه وكيل خود مرشد قلى خان را عزل كرد . در همين هنگام بوداق‌خان چگنى را نيز بجانشينى برادر مرشد قلى خان يعنى ابراهيم خان به حكومت مشهد فرستاد . در اين موقع آتش « تعصب قومى » « 212 » بين طايفهء استاجلو شعله‌ور شد . آنها استدلال مىكردند كه مشهد به طايفهء استاجلو تعلق دارد . اگر مرشد قلى خان و ابراهيم خان نالايق بوده‌اند مگر ديگر كسى از آن طايفه نبود كه حكومت مشهد را به اعضاى طايفهء ديگرى بدهند ؟ در اثر فشار آنها شاه ناگزير از تصميم خود عدول كرد و يكى ديگر از اعضاى طايفهء استاجلو را به حكومت مشهد گماشت .

--> ( 211 ) - تاريخ عالم‌آراى عباسى ص 383 . ( 212 ) - خلاصة التواريخ ، ص b 411 : تعصب اويماقيت . ( * ) - عين متن تاريخ عالم‌آراى عباسى در اين‌جا نقل شد . ( مترجم ) .