( فردوس امروزى ) كه از توابع هرات بودند هم‌مرز بوده است « 109 » . طبق تذكرة الملوك غير از حاكم‌نشين‌هائى كه هم‌اكنون ذكر شد در طرف جنوب ، فراه و غور و در شمال ، بادغيس ، پنجده ، ماروچاق و بالامرغاب از توابع هرات شمرده مىشد . در تكميل آنچه گفته شد از ساير منابع استفادهء زيادى نميتوان كرد . در تذكرة - الملوك از حاكم‌نشين هرات رود واقع در مشرق هرات ذكرى به ميان نيست . در دورهء شاه اسمعيل اول است كه نامى از آن به ميان مىآيد . در دورهء شاه طهماسب اول در اين موضع قبايل چادرنشين به حاكم هرات باج مىدادند « 110 » . از زمان شاه عباس دوم اين ناحيه را به‌نام حاكم‌نشين شاهفلان و اوبه مىنامند . حكام اين حاكم‌نشين در آن عهد همه از ازبكان بودند « 111 » . ماروچاق و بالامرغاب كه در دورهء شاه عباس اول از آنها ذكرى در دست نيست ظاهرا ويران بوده‌اند و تازه شاه عباس اول بود كه در تنگوزئيل 9 - 1008 ( - 1600 م . ) فرمان به آبادانى مجدد اين نواحى داد « 112 » . غرجستان در اوايل دورهء سلطنت صفويه به‌صورت مكرر تسخير شد ، اما ظاهرا هيچگاه مدتى طولانى جزء دولت صفوى نشد « 113 » .

--> ( 109 ) - زمان شاه طهماسب اول : خلاصة التواريخ ، ص b 278 ؛ آخر دورهء صفويه : تذكرة الملوك ، ص b 114 به بعد . تون باطبس به‌عنوان حاكم‌نشين اغلب توأم بوده است و بيشتر از توابع مشهد محسوب مىگرديده است . ( 110 ) - دورهء شاه اسمعيل اول : روضة الصفويه ، ص b 139 ؛ دورهء شاه طهماسب اول : خلاصة التواريخ ، ص b 157 . ( 111 ) - عباسنامه ، ص 229 ، 300 ( - خلدبرين b 224 ، a 245 ) ؛ مجمع التواريخ a 21 ، b 23 . ( 112 ) - تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 576 . ( 113 ) - از فتوحاتى در سالهاى 925 ( - 1519 م . ) ، 939 ( - 33 - 1532 م . ) و 957 ( - 1550 م . ) گزارش در دست است . اما فقط در سال 925 ( - 1519 م . ) از يك حاكم صفوى غرجستان سخن به ميان است ( رجوع شود به اثر سرور ، ص 90 ) .