مآخذ [ توضيح ] پس از فرمانها و رونوشت فرمانها براى تحقيق در موضوع مورد بحث ما آن قسمت از وقايع‌نامه‌هاى معاصر اين دوره كه مؤلفين آنها خود مصدر خدمتى در ديوان يا ادارهء دربار بوده‌اند بيش از ساير منابع مفيد فايده است « 1 » . مسلم است كه اين افراد بهتر از سايرين به دقايق امور ادارى آگاهى داشته‌اند . از آن گذشته ما مىتوانيم با اطمينان بگوئيم كه القاب ، عناوين و نامهاى حاكى از مناصب و مشاغل مندرج در اين آثار در حقيقت با آنچه در آن روزگار رايج بوده كاملا مطابقت دارد و ديگر آنكه وصفهاى اين آثار همه بدون واسطه مربوط است به اوضاع عمومى و ادارى دربار و در نتيجه به صاحبان واقعى آن عناوين و القاب . اين كتابها را نه تنها اغلب به پادشاه وقت اهداء و يا به دستور صريح وى انشاء كرده‌اند بلكه گاه شخص پادشاه خود با تصحيح آن متون در كار تأليف « 2 » نيز مشاركت داشته است و يا بعد در حاشيهء آنها ملاحظات خود را ياد كرده است « 3 » . به همين دليل هم از ذكر نام پادشاه احتراز داشته‌اند و به‌جاى آن به ذكر القاب و عناوين پرداخته‌اند . در

--> ( 1 ) - از اين قبيل است آثار زير : خلاصة التواريخ ، تاريخ عباسى ، افضل التواريخ ، جواهر الاخبار ، خلاصة السير ، خلدبرين ، تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ذيل تاريخ عالم‌آراى عباسى و عباسنامه . ( 2 ) - در مورد تاريخ عالم‌آراى عباسى رجوع شود به همان كتاب ، ص 3 ؛ در مورد خلاصة السير رجوع شود به همان كتاب ، ص a 182 . ( 3 ) - عباسنامه ، رجوع شود به مقدمهء آن .