--> - به امرا داده شد و چند ناحيه نيز تبديل به خاصه شد . صاحب روضة الصفويه ، ص a 382 به‌طور كلى و عمومى مىگويد كه كرمان در آن دوره براى يك تا دو سال تبديل به خاصه شد . - تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 525 : ذيل وقايع اين سال براى نخستين بار از يك حاكم يزد ذكر شده است ( رجوع شود همچنين به جامع مفيدى ، جلد سوم ، قسمت اول ، ص a 156 ) . - جامع مفيدى در جلد سوم ، قسمت اول ، صفحهء 145 به بعد فهرست وزراى يزد را تقريبا بدون افتادگى تا سال 1084 ( - 1673 م . ) به دست مىدهد . - تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 533 : ضمن وقايع اين سال براى آخرين بار از « حاكم قم » ياد مىكند . - طبق صفحهء 148 تاريخ گيلان عبد الفتاح فومنى ، ميرزاى عالميان از دوازده سال پيش ( ظاهرا در ابتدا به عنوان عامل فرهاد خان كه ايالت تيول وى بود . رجوع شود به عالم‌آراى عباسى ، ص 519 ؛ روضة الصفويه ، ص b 379 . ) وزير گيلانات ، مازندران ، گسكر و آستارا ، از پنج سال پيش وزير قزوين و از يك سال پيش وزير خراسان بود كه ( در سال 1016 - 8 - 1607 م . ) مورد بىمهرى شاه واقع شد . اما در يك موضع ديگر ( ص 141 ) همان مؤلف در آن واحد انتصاب وى را به وزارت مازندران و خراسان خبر مىدهد . - پس از مرگ فرهاد خان كه اين ايالت تيول وى هم بود ( تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 803 ) ؛ عبد الفتاح فومنى ( ص 133 و بعد از آن ) اين مطلب را تأييد مىكند اما سهوا تصور كرده است كه فرهاد خان در سال 1006 به قتل رسيده است ( و رجوع شود به تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 574 و بعد از آن ) . - از سال 1008 ( - 1599 م . ) گيلان ، مازندران و بعدها قزوين ، آستارا ، گسكر و سرانجام خراسان زير نظر ميرزاى عالميان وزير اداره مىشد كه قبلا ( حاشيهء نمرهء 34 فصل دوم و قسمتى كه در متن به آن مربوط است ) از او ياد كرديم و در سال 1016 ( - 8 - 1607 م ) معزول گرديد . رشت ، لاهيجان و آستارا تا سال 1021 ( - 1612 م . ) به هم پيوسته بود ( عالم‌آراى عباسى ، ص 853 ) . از آن هنگام حكومت رشت و لاهيجان را به‌صورت جداگانه به اشخاص دادند . سرانجام از سال 1038 تا 1044 ( - 34 - 1629 م . ) به بعد بار ديگر ادارهء رشت ، لاهيجان و مازندران به‌دست يك وزير سپرده شد ( رجوع شود به خلدبرين ، ص 147 و بعد از آن 279 ؛ خلاصة السير ، ص a 101 و بعد از آن ؛ دربارهء تمام اين ارقام و اطلاعات همچنين رجوع شود به تاريخ گيلان عبد الفتاح فومنى ، ص 133 به بعد ) . - اين هر دو ناحيه قبلا از توابع آذربايجان بود ؛ آستارا نيز بعدها به آذربايجان پيوست ( تذكرة الملوك ، ص b 107 و بعد از آن ) . همچنين رجوع شود به صفحات بعد كه در آن از -