فارس ( به عبارت ديگر داراب‌گرد ) « 17 » و همچنين در بعضى از مناطق مسيحىنشين در مغرب كشور و روشن‌تر بگوئيم در منطقهء نخجوان « 18 » اراضى خاصه‌اى وجود داشته است كه دربارهء حدود و ثغور و وضع آنها هيچ اطلاع دقيقى در دست نيست و به همين دليل در نمودار زير در نظر گرفته نشده است . ايالات خاصه تا سال 995 ( - 1587 م . ) كه سال جلوس شاه عباس اول است بر تخت سلطنت تبريز : از حداكثر يونت‌ئيل 1 - 940 ( - 5 - 1534 م . ) « 19 » تا حداكثر 985 ( - 1578 م . ) « 20 » ( شايد با وقفه‌هائى ) . قزوين : از حداكثر يونت‌ئيل 1 - 940 ( - 5 - 1534 م . ) « 21 » ( با وقفه‌هائى در 946 يا 947 ) « 22 » تا 984 ( - 1576 م . ) « 23 » اصفهان : از حداكثر يونت‌ئيل 1 - 940 ( - 5 - 1534 م . ) « 24 » تا 985 ( - 1577 م . ) « 25 » ؛ از اين زمان تيول يا خاصهء وليعهد و نايب السلطنه حمزه ميرزا ، پس از مرگ وى ( آخر ذو الحجهء 994 - اول دسامبر 1586 م . ) تا محرم 996 ( - دسامبر 1587 م . ) تيول يا خاصهء شاهزاده ابو طالب ميرزا ) « 26 » . كاشان : حداكثر از اواسط دورهء شاه طهماسب اول ( 84 - 930 - 76 - 1524 م . ) « 27 » تا 984 ( - 1576 م . ) « 28 » ، مدتى كوتاه در سال 987 ( - 1579 م . ) « 29 » و از جمادى الثانى 993 ( - ژوئن 1585 م . ) « 30 » تا مرگ حمزه ميرزا « 31 » . يزد : تقريبا از اواسط دورهء شاه طهماسب اول « 32 » تا 994 ( - 1586 م . ) « 33 » . ابرقوه و بيابانك : از حداكثر اودئيل 3 - 972 ( - 6 - 1565 م . ) ( ؟ ) تا حداقل هفت سال بعد از آن « 34 » . سمنان و دماوند ، هزارجريب ، هيلرود ، خوار ، ( بعدهاحتى ) طالقان : از 985 ( - 1578 م . ) خاصهء ملكه خير النساء بيگم « 35 » تا اواسط 987 ( - اواسط 1579 م . ) « 36 »

--> - از اين ناحيه در دورهء شاه طهماسب اول در هفت اقليم ، جلد اول ، ص 171 ، 230 و تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 166 ذكرى هست ؛ براى دورهء شاه عباس اول و شاه صفى رجوع شود به فصل سوم اين كتاب ، بند ج - خاصه و خالصه . - رجوع شود به فصل سوم اين كتاب ، بند ج - خاصه و خالصه . - خلاصة التواريخ ، ص a 102 . - از سال 966 تا 981 فقط نام داروغه‌هاى بىاهميت را ذكر كرده‌اند ( رجوع شود به حاشيه‌هاى نمرهء 26 و 27 فصل اول اين كتاب با قسمتهاى مربوط به آن در متن و همچنين فصل سوم ، بند ب : ادارهء ايالات خاصه ، قسمت 2 - قوهء قضائى ) اما در سال 985 تبريز به يك نفر خان واگذار شد . - خلاصة التواريخ ، ص a 102 . - خلاصة التواريخ ، ص a 132 ؛ احسن التواريخ ، ص 259 : امير سلطان روملو حاكم قزوين ( و ساوخبلاغ ) مرد . خلاصة التواريخ در صفحهء a 225 ضمن وقايع ئيلان‌ئيل 6 - 975 ( - 9 - 1568 م . ) باز از بخشيدن « وزارت و تصدىخاصهء شريفه » قزوين صحبت مىكند ( رجوع شود همچنين به تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 166 ) . - خلاصة التواريخ ، ص b 256 : در اين سال « ايالت قزوين » به مصيب خان تكلو رسيد . - خلاصة التواريخ ، ص a 102 . - مقارن پايان دورهء سلطنت شاه طهماسب اول ( متوفى در 984 - 1576 م . ) از آن به عنوان خاصه ياد شده است : جامع مفيدى ، جلد سوم ، قسمت اول ، ص a 138 ؛ تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 165 ، 381 ؛ تاريخ حيدرى ، ص a 582 . - براى دست يافتن به شرحى مفصل‌تر دربارهء اصفهان در دورهء شاه محمد رجوع شود به فصل سوم همين كتاب ، بند د - املاك خاصه و تناسب قدرت در مملكت . - خلاصة التواريخ ، ص a 231 از يك وزير كاشان در اين دوره ياد شده است . - خلاصة التواريخ ، ص a 258 : به عنوان تيول به شاهزاده ابراهيم ميرزا داده شد . - خلاصة التواريخ ، ص b 294 ؛ همچنين رجوع شود به فصل سوم اين كتاب ، بند د - املاك خاصه و تناسب قدرت در مملكت . - خلاصة التواريخ ، ص a 380 . - خلاصة التواريخ ، ص a 386 ؛ همچنين رجوع شود به فصل سوم اين كتاب ، بند د - املاك خاصه و تناسب قدرت در مملكت . - خواجه محمد شريف طهرانى ، بدوا وزير محمد خان تكلو بود و بعد از مرگ وى در سال 964 ( - 1557 م . ) در يزد به وزارت رسيد ( رجوع شود به خلاصة التواريخ ، ص a 187 ؛ احسن التواريخ ، ص 401 ) . او نخستين وزيرى بود كه جامع مفيدى در جلد سوم ، قسمت اول ، ص a 138 در دورهء صفويه از وى نام برده است ( رجوع شود به تاريخ عالم‌آراى عباسى ، - ص 165 ) . - مطابق خلاصة التواريخ ، ص a 391 و تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 354 كمى پيش از مرگ حمزه ميرزا ، حاكم كرمان به‌نام بكتاش خان عمال شاهزاده را از يزد بيرون كرد و شهر را به تصرف درآورد . دربارهء يكى از وزراى يزد در دورهء شاه محمد رجوع شود به خلاصة التواريخ ص a 310 ؛ جامع مفيدى ، جلد سوم ، قسمت اول ، ص a 142 . - مطابق هفت اقليم جلد سوم ، ص 67 « وزارت هفت سالهء يزد و ابرقوه و بيابانك » پس از مرگ قزاق‌خان ( يا بهتر بگوئيم پس از عزل وى در خراسان در سال 972 ) به وزير پيشين قزاق خان داده شد . اين شايستهء توجه است كه مؤلف جامع مفيدى از اين مطلب به كلى بىخبر مانده است . - خلاصة التواريخ ، ص b 278 ؛ مطابق تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 227 خوار و سمنان در تقسيم ايالات بعد از جلوس شاه محمد بر تخت سلطنت به شاهويردى سلطان بيت اغلى رسيد كه باز هم حكومت را در دست داشت ( رجوع شود به تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 365 ) . يادداشت مترجم : در صفحهء 227 عالم‌آراى عباسى نام شاهقلى سلطان بيت‌اغلى ذو القدر آمده است نه شاهويردى . - خلاصة التواريخ ، ص b 296 و بعد از آن : سمنان و طالقان باز به امرا داده شد ؛ ابتداى سال 990 ( - ابتداى سال 1582 م . ) همچنين از يك « مير الكاى خوار » ياد شده است ( خلاصة التواريخ ، ص a 311 ، a 331 )