كه اين ايالت در جنوب ، توىوسركان ، نهاوند و بروجرد را شامل مىشد « 41 » . تذكرة الملوك از اينها گذشته در طرف جنوب ، هرسين و در شمال ، گروس را نيز از توابع همدان مىشمرد « 42 » . هرچند كه اين ايالت به انحاء مختلف از لشكركشىهاى عثمانى متحمل خسارت شد تنها قسمت جنوبى آن يعنى نهاوند مدتى طولانى يعنى از 996 تا 1011 ( - 1603 - 1588 م . ) تحت سلطهء عثمانيها قرار گرفت . بقيهء عراق عجم از بعضى جهات در قبال ساير ايالات وضع خاصى داشت . اينجا مقر شاهنشاه بود ؛ زيرا وى از سال 962 ( - 1555 م . ) در قزوين و از سال 1007 ( - 1599 م . ) در اصفهان اقامت داشت . اين شهرها و همچنين نواحى سمنان و خوار ، رى ، ساوه ، قم ، كاشان ، ابرقوه و يزد - آن هم براى اينكه فقط از شهرهاى خيلى مهم نام برده باشيم - اصولا به‌عنوان حاكم‌نشين تلقى مىشدند ، اما اغلب اين نواحى را به‌عنوان تيول به صاحب منصبان دربارى مىدادند و اين صاحب منصبان ديگر تحت‌نظر بيگلربيگى خاصى نبودند « 43 » . بعضى از نواحى كه در فوق ذكر شد در اواخر دوران حكومت صفويه « خاصّه » بوده است كه ما در قسمت مخصوصى از اين كتاب به آن خواهيم پرداخت « 44 » . 9 - كرمانشاهان و كلهر . از سرزمينى كه بين ايالات كردستان ، لرستان و همدان واقع است و كرمانشاهان ناميده مىشود . به‌ندرت در مآخذ ما ذكرى به ميان مىآيد . از ابتداى دورهء سلطنت شاه طهماسب اول ( 984 - 930 - 1576 - 1524 م . ) وقايع‌نامه‌ها برحسب موقع از حاكم كردهاى كلهر سخن مىگويند كه اغلب هم كرد نژاد نبوده است . عشاير كلهر بين كرمانشاهان و مرز ايران ساكن

--> ( 41 ) - تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 471 ؛ خلاصة التواريخ ، ص a 411 . ( 42 ) - تذكرة الملوك ص ، a 120 ؛ بهر تقدير مينورسكى فقط توانست موقع واقعى اين دو نقطه را روشن سازد . ( 43 ) - رجوع شود به بند د از فصل اول همين كتاب تحت عنوان كثير - المشاغل بودن . ( 44 ) - در اين مورد رجوع شود به بند الف از فصل سوم همين كتاب .