در عين اينكه ذيلا از وزراى حكومتى كه از طرف مركز در اوايل براى چند ايالت منصوب شده‌اند نام مىبريم بايد ناگفته نيز نگذاريم كه ظاهرا بسيارى از حكام هم در اواخر دورهء صفويه خود شخصا وزرائى را به‌كار منصوب كرده‌اند . اسكندر منشى در فهرست امرا ، صاحب‌منصبان و غيره كه به مناسبت مرگ شاه طهماسب اول ( متوفى در 984 - 1576 م . ) به‌دست داده است از وزراى حكومتى كه از طرف مركز منصوب شده‌اند نيز ياد كرده است « 630 » . پس از تعداد كردن وزراى ايالات مختلفى كه ما فعلا نمىخواهيم به بحث دربارهء آنان بپردازيم چنين آمده است : « جمعى ديگر از تاجيكيه و وزراى معزول و منصوب امرا . . . » « 631 » مورد مرحمت شاه واقع شدند . آنگاه به ذكر جمعى از وزراى امرائى كه نام آنها به‌دست داده شده مىپردازد . مشهورترين همهء آنها كسى بود به‌نام « خواجه ضياء الدين سلمانى اصفهانى كه وزير عبد اللّه خان استاجلو بود ( و ) بعد از فوت او به اردوى معلى آمد » « 632 » . عبد اللّه خان در سال 974 ( - 1566 م . ) پس از اينكه سالها حاكم شيروان بود مرد . طرز بيان مراجع در اين مورد اهميت دارد : وزرائى كه از طرف حكام منصوب شده‌اند به‌طور كلى وزير اين يا آن حاكم خوانده مىشوند ، وزرائى كه از طرف مركز منصوب شده‌اند وزراى اين يا آن ايالت ناميده مىشوند . ما بيش از اين ديگر به بحث دربارهء وزراى مقولهء اول نمىپردازيم ، بلكه همّ خود را وقف تحقيق دربارهء وزرائى مىكنيم كه از طرف مركز منصوب شده‌اند . ط - وزراى حكامى كه از طرف مركز منصوب شده‌اند 1 - ملاحظات تاريخى - جغرافيائى مراجع فارسى اطلاعات بسيارى دربارهء اين وزرا به‌دست نمىدهند . اما به هر حال اطلاعات مندرج در آنها براى اين كافى است كه به‌طور قطع و يقين بگوئيم

--> ( 630 ) - تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 165 و بعد از آن . ( 631 ) - تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 166 . ( 632 ) - همان مرجع . دربارهء اين وزير رجوع شود به خلاصة التواريخ ، ص b 212 .