رربورن كلاوس ميشائيل ( مترجم : كيكاوس جهاندارى )

145

نظام ايالات در دوره صفويه ( فارسى )

ديگر وى بدون اينكه معروض هيچ مزاحمتى باشد قبلا به‌عنوان جانشين عمو و بعدها جانشين برادرش كه هر دو مسلمان بودند و اسما حكومت اين ناحيه را داشتند فرمان مىرانده است « 622 » . فرمانروايان نوآيين گرجى معمولا در قبال مسيحيان سخت تسامح داشتند و آنان را حمايت مىكردند « 623 » . گزارشهائى در دست است كه اينها فقط از نظر صورى مسلمان مىشدند و باز كم‌وبيش علنا به مسيحيت ابراز وفا - دارى مىكردند « 624 » . اما دربار نيز از اين كار تغيير دين بيشتر قدرت‌نمائى خود را در گرجستان در نظر داشت تا خود دين را ، زيرا هنگامى كه نفوذ و قدرت دربار ايران كاهش يافته بود ديگر حتى مسيحيان را هم به ولايت گرجستان منصوب مىكردند « 625 » . ح - وزراى حكام يا دست راست خان‌ها ما در قسمتهاى گذشته دربارهء اختيارات حكام از نظرهاى مختلف بحث كرديم . ديديم كه حاكم در ابتداى سلطنت سلسلهء صفويه ، يعنى هنگامى كه خيلى بيشتر از ادوار بعد نمايندهء يك قدرت مستقل اجتماعى بود ، اغلب به‌عنوان تيولدار ايالت تحت فرمان خود تلقى مىشد . او در آن هنگام تمام قدرت و مرجعيت ايالت را به‌خود مخصوص گردانيده بود . در نيمهء دوم دورهء شاه طهماسب اول ( 84 - 930 - 76 - 1524 م . ) و از دورهء شاه عباس اول ( 1038 - 995 - 1629 - 1587 م . ) ايالات مملكت به‌صورتى روزافزون زير نفوذ و نظارت حكومت مركزى واقع شد . بدين ترتيب از اهميت مقام حاكم كاسته شد . اين تحول و دگرگونى در مناسبات متغيّر وزير ايالت با حاكم نيز منعكس گرديد .

--> ( 622 ) - Lang , The Last Years 98 . ( 623 ) - همان مرجع ، ص 76 و بعد از آن ، 82 و بعد از آن . ( 624 ) - لاكهارت ، انقراض سلسلهء صفويه ( متن انگليسى ) ، ص 84 ( حاشيهء نمرهء 2 ) ، 88 . ) ( 625 ) - لوار - صاب دوم از كارتيل ( رجوع شود به وخشتى ، ص 51 ) و تيمور از اول از كاخت ( رجوع شود به عالم‌آراى عباسى ، ص 692 ، 709 ) قطعا مسلمان نبوده‌اند .