رربورن كلاوس ميشائيل ( مترجم : كيكاوس جهاندارى )

134

نظام ايالات در دوره صفويه ( فارسى )

« اخويم » « 567 » مورد خطاب قرار گرفت . ما دستورها و فرمانهائى را در اختيار داريم كه سلطان محمود خان ( سيمون اول ) و رستم خان صادر كرده‌اند با « طغرائى » كه فقط در خور شاهزادگان است « 568 » . در اين طغراها « ميرزا » به معنى شاهزاده و « كنيه » اى كه خاص شاهزادگان است به‌كار رفته : ابو المنصور سلطان محمود خان ميرزا سوزم يا : ابو الغازى سلطان رستم خان ميرزا سوزم « 569 » . سرانجام ما از طريق يك سند گرجى از محمد قلى خان ( قسطنطين دوم ) آخرين والى كه از طرف صفويان به حكومت كاخت منصوب شد ، اطلاع داريم كه از طرف شاه مورد خطاب « فرزند » قرار گرفت « 570 » . اصولا طبق گفتهء سانسون به همهء واليان به ديدهء شاهزاده مىنگريسته‌اند « 571 » . صرف‌نظر از مواردى كه ذكر آن گذشت فقط از چهار مورد ديگر « فرزند خواندگى » خبر به ما رسيده است . دو مورد از اين چهار مورد مربوط مىشود به منسوبين خاندان فرمانرواى گيلان بيه‌پيش « 572 » ، دو

--> ( 567 ) - خوبوا ، سندهاى نمرهء 2 ، 3 ، 4 . آن‌طور كه وخشتى سهوا در صفحهء 66 مىنويسد به وى « پدر » خطاب نشد . ( 568 ) - براى القاب شاهزادگان به‌طور عموم رجوع شود به بوسه ، ص 31 ؛ از آن گذشته به مقالهء زير : Persische Diplomatik im Uberblick از همين مؤلف در جلد سى و هفتم ( 1961 ) مجلهء Der Islam ، ص 228 . ما هيچكدام از فرمانهاى اصلى شاهزادگان صفوى را در اختيار نداريم . اما در وقايع‌نامه‌ها كنيهء مزبور اغلب پيش اسم شاهزادگان به چشم مىخورد ( مثلا رجوع شود به تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 136 ؛ افضل التواريخ ، جلد دوم ، ص b 255 ؛ در خلاصة التواريخ تقريبا اين به صورت قاعده‌اى درآمده است ) . ( 569 ) - در مورد محمود خان رجوع شود به : پاپازيان ، جلد اول ، سند نمرهء 23 ؛ پوتوريدزه ، سند نمرهء 9 و قس عليهذا ؛ در مورد رستم خان رجوع شود به پوتوريدزه ، سند نمرهء 76 . ( 570 ) - سند مربوط به سال 1723 ، خلاصه‌اى از آن در قسمت دوم از جلد دوم مرجع زير ذكر شده : M . F . Brosset , Histoire de la Georgie , p . 513 . ( 571 ) - سانسون ، ص 43 . ( 572 ) - در رونوشت فرمانى كه از آن به مراسله تعبير شده - است ( مكتوبات خان احمد خان ، برگ a 98 ) شاه اسمعيل دوم در حالىكه انتصاب مجدد احمد خان گيلانى را به وى اطلاع مىدهد مىگويد بدان جهت او را باز به‌كار منصوب مىكند -