رربورن كلاوس ميشائيل ( مترجم : كيكاوس جهاندارى )

132

نظام ايالات در دوره صفويه ( فارسى )

است . وخشتى « 553 » دربارهء داود خان ( داويد ) يعنى اولين حاكم مسلمان كارتيل چنين گزارش مىدهد كه شاه قبل از گسيل داشتن وى به گرجستان به او دو هزار تومان انعام و جامهء مخصوص « 554 » داد و وى را بدين طريق مفتخر و سرفراز كرد . اين بخشش عبارت بود از جامه‌اى بلند ، يك كمربند و يك قباى « 555 » زربفت با پوست خز و يك عمامه ( تاج ) « 556 » ، شمشير ، خنجر ، چوب چپقى مزين به مرواريد ، اسبى با دهنهء زرين و مرصع به جواهر و سرانجام يك گلدان و يك جام . از آن هنگام به بعد به اظهار مرجع ما رسم چنين شد كه به واليان كارتيل چنين هدايائى داده شود . اضافه بر آن از طريق يكى از منابع فارسى ، يعنى دستور شهرياران وصف هدايائى را كه شاه در سال 1106 ( - 1694 م . ) به كلبعلى خان زياداغلى قاجار به مناسبت انتصابش به بيگلربيگى قراباغ و حكومت كاخت داده است مىشنويم « . . . به خلاع فاخرهء تاج و طومار و رخوت مشرف ( به ) پوشش شهريار « 557 » و شمشير مرصع به جواهر ثمين آبدار و يك دست اسلحهء روز كارزار و اسب مكمّل يراق صبا رفتار و تعيين مقررى ميهمانى به دستور مسلوك قديم با واليان كاخت آن صوفىزاده را كثير الاعتبار ساخته . . » « 558 » . ظاهرا سانسون نيز اين قسمت مهم اخير را مورد تأييد قرار مىدهد آنجا كه

--> ( 553 ) - وخشتى ، ص 32 ، 35 . ( 554 ) - منبع گرجى در اينجا نوشته است : خلعت . ( 555 ) - بروسه ترجمه كرده است : ; Un Vetement و در اينجا به « قبا » تعبير شده است . قباى ايرانى كه از جلو بسته مىشود تنها پوشاكى است كه در نقاشىهاى معاصر آن دوره گاه آن را با پوست خز نشان داده‌اند ( رجوع شود به تصوير شاه سلطان حسين در كتاب انقراض سلسلهء صفويه - متن انگليسى - ، تأليف لاكهارت ، تصوير يك ؛ از آن گذشته لباس شاهزاده عباس ميرزا در يكى از تصاوير خلاصة التواريخ ( ص a 350 ، در سمت چپ عكس ) . ( 556 ) - در اينجا كلمهء فارسى « تاج » به كار رفته است ، اما در تصور اروپائيان عمامه بيشتر به پوشش رايج سر دورهء صفويه نزديك است . ( 557 ) - در اين مورد رجوع شود به تذكرة الملوك ، ص 136 . ( 558 ) - دستور شهرياران ، ص b 53 .