تا در هر فنى از علوم دينى عجالة الوقت را در ريعان شباب كتابى به تحرير پيوست ، خواستم تا در علم تاريخ كه معظم كتب الهى و صحف آسمانى به ذكر آن مشحون است و فوايد دين و دنيا در مطاوى آن مضمون ، تجارب احوال گذشتگان ، ارباب تدابير را مرشدى مشفق ، و تدبير حوادث و وقايع ايشان ، راهروان را مذكرى صادق ، مختصرى سازم مشتمل به ذكر مشاهير انبياء و اكابر علماء و سلاطين عظام و ملوك كرام و شطرى از احوال ايشان بر وجه ايجاز بيان كنم [ چنان‌كه خواننده ملول نشود و اگرچه از زوايدى كه به علم تاريخ ، زياده تعلقى ندارد خالى باشد اما آنچه اين علم را لابد بود به تمام ايراد كرده آمده است ] « 1 » ، و اين كتاب را از تاريخهاى معتبر فراهم آوردم و نظام التواريخ نام كردم ، چه در آن سلسلهء حكام و ملوك ايران زمين كه طول آن از فرات است تا به جيحون ، بلكه از ديار عرب تا حدود خجند ، چنان‌كه ياد كرده‌اند از زمان « 2 » آدم الى يومنا هذا و هو الحادى و العشرون من شهر الله محرم الحرام سنة اربع و سبعين « 3 » و ست مائهء هجريه بر سبيل ايجاز « 4 » آوردم ، و آن را به چهار قسم نهادم و به زبان فارسى ساختم تا فوايد آن عام باشد . و الله سبحانه و تعالى و هو الموفق و الهادى . و هذا فهرست الكتاب : قسم اول : در بيان شرح حال انبياء - عليهم السلام - و اوصياء و حكامى كه از ابتداى دور آدم تا آخر ايام نوح بوده‌اند . عدد ايشان ده نفر بود و مدت ملك ايشان دو هزار و پانصد سال بوده است . قسم دويم : اندر تعداد ملوك فرس و شرح احوال ايشان با ضحاك علوانى و افراسياب تورانى و اسكندر يونانى و اسطحن رومى ، هفتاد و سه تن و مدت

--> ( 1 ) - ب و ج و گ ندارند . ( 2 ) - همهء نسخه‌ها بجز الف : « من لدن » . ( 3 ) - د : « تسعين » . ( 4 ) - د : « بر وجه ايجاز » ، چاپى و ج و ب و س و گ : « بر سبيل اتصال » .