ناصر الدين بيضاوى

پيشگفتار 19

نظام التواريخ ( فارسى )

مخطوط و چاپى بر اين تفسير در زبانهاى عربى ، تركى و فارسى ياد مىكند كه از لابلاى آنها توجه و اهتمام برخى دانشمندان شيعى به اين تفسير هويداست . ديگر آثار باقيماندهء او از اين قرار است : الغاية القصوى فى دراية الفتوى . مهمترين كتاب فقهى اوست كه در حقيقت ملخّص وسيط غزالى است . على محيى الدين قره‌داغى آن را با مقدمه‌اى مفصل ، تصحيح و چاپ كرده است . شروحى بر اين كتاب نوشته شده است كه نام هشت شرح آن در مقدمهء مصحح آمده است ( ج 1 ، ص 140 - 142 ) ؛ منهاج الوصول فى معرفة علم الاصول . مختصرى است از الحاصل من المحصول ارموى ( وفات 656 ) كه بارها همراه با شرح يا بدون شرح به چاپ رسيده است . بيضاوى خود آن را شرح كرده ( سيوطى ، همانجا ) و علاوه بر آن نام بيش از سى شرح و تعليقهء ديگر بر اين كتاب در دست است كه برخى از آنها به چاپ رسيده است ( حاجىخليفه ، ج 2 ، ستون 1878 - 1880 ؛ بغدادى ، ايضاح المكنون ، ج 2 ، ستون 589 - 590 ) . طوالع الانوار در كلام و اصول دين . اين كتاب به همراه شرح علامه شمس الدين محمود اصفهانى ( وفات 749 ) و حواشى مير سيّد شريف جرجانى ( وفات 816 ) بر آن در استانبول ( 1305 ) به چاپ رسيده است ( بيضاوى ، ج 1 ، مقدمهء قره‌داغى ، ص 76 ) . حاجى خليفه نام هجده شرح آن را آورده است ( ج 2 ، ستون 1116 - 1117 ) . نظام التوايخ تنها كتاب فارسى بيضاوى است كه در آن تاريخ جهان از زمان آدم عليه السلام تا 674 بيان شده است .