فيروز ميرزا بن عباس ميرزا فرمانفرما
مقدمه 28
نامه هاى حكومتى فيروز ميرزا فرمانفرما ( فارسى )
« چهارشنبه 28 صفر - شاه امروز خانه معير الممالك تعزيه رفته بودند . از قرارى كه فهميدم بواسطه اغتشاش آذربايجان مىخواهند فرمانفرما فيروز ميرزا را آنجا بفرستند . . . چهارشنبه 16 جمادى الاولى - خدمت شاه رسيدم . دو سه عرض محرمانه داشتم عرض كردم . گفتگوى فرستادن فرمانفرما به آذربايجان بود . . . 17 جمادى الاولى - سالار لشگر يعنى حسنعلى خان گروسى پيشكار وليعهد شد فرمانفرما را قبول نكرد . » « 1 » سرانجام فيروز ميرزا در روز 29 ربيع الاول سال 1303 در سن هفتاد سالگى در تهران درگذشت . اعتماد السلطنه علت فوت وى را افراط در شراب و مرض ذات الجنب نوشته است . ابو الحسن خان فخر الملك خواهرزاده فيروز ميرزا كه از پيشخدمتان مخصوص ناصر الدين شاه بود ، در سفرنامه خود به عتبات سال [ 1304 ق ] درباره محل دفن فيروز ميرزا مىنويسد : « از كربلاى معلا كه به نجف اشرف مشرف مىشوند وادى السلام در سر راه است . مرحوم فيروز ميرزاى دايى را هم وارد كرده بعد از طواف در وادى السلام دفن كردند . » « 2 » فيروز ميرزا اهل شعر و موسيقى بوده و خط خوبى داشته ، روح الله خالقى در « سرگذشت موسيقى ايران » او را از استادان بنام كمانچه دانسته است . ميرزا نعمت الله كرمانى خواننده او بوده است . « 3 » فرزند ديگر فيروز ميرزا بجز ناصر الدوله « 4 » ، عبد الحسين ميرزا نصرت الدوله است كه در دوران قاجار و پهلوى مناصب مهمى بدست آورد . فيروز ميرزا داراى سه فرزند دختر بود « 5 » ، يكى حضرت عليا همسر مظفر الدين شاه ، ديگرى نجم السلطنه بانى بيمارستان نجميه و مادر دكتر مصدق و سومى ماه سماء كه در حافظيه شيراز مدفون است .
--> ( 1 ) . اعتماد السلطنه ، روزنامه خاطرات ، همان ، ص 387 و 371 . ( 2 ) . ابو الحسن خان فخر الملك ، سفرنامه ابو الحسن خان فخر الملك به عتبات ، به كوشش محمد رضا عباسى ( تهران ، انتشارات سازمان اسناد ملى ايران ، 1372 ) ص 51 . ( 3 ) . احمد على خان وزيرى ، همان ، ص 814 . ( 4 ) . ناصر الدوله مدتى حاكم كرمان بود و باغ شاهزاده ماهان از آثار اوست . ( 5 ) . احمد على خان وزيرى ، همان ، ص 813 .