عبد الحسين نوايى
273
نادرشاه و بازماندگانش ( همراه با نامه هاى سلطنتى و اسناد رسمى و ادارى ) ( فارسى )
مشروط بدان كه از كشتن مفتى درگذرند . شورشيان صدراعظم و قپودان پاشا را كشتند و اجسادشان را به دريا انداختند . اما اين خونها جلو خونريزيها و سركشيها و دست درازيهاى بيشتر و مجدد شورشيان را نگرفت . همان شب خليل پترونا سلطنت احمد را مختومه اعلام نمود و سلطان محمود برادرزادهء وى را به سلطنت برداشت و سلطنت او مدت بيست و پنج سال ادامه يافت و او تنها پادشاه عثمانى است كه با نادر معاصر و مواجه بوده است . در زمان سلطان محمود خان اول است كه بار ديگر جنگهاى بين ايران و عثمانى آغاز شده و پس از نشيب و فراز فراوان كه شرح آن در كتب تاريخ آمده بار ديگر ، صلح بر اساس عهدنامهء زهاب ، يعنى قرارداد 1049 بين شاه صفى و سلطان مراد چهارم برقرار شده بىآنكه نادر از اين همه كوشش و تلاش در مورد قبولاندن شرايط خود ، در مورد رسميت يافتن مذهب جعفرى همراه با مذاهب اربعهء اهل تسنن و شركت اهل تشيع در ركن شافعى در مسجد الحرام نتيجهاى گرفته باشد . اما در عرصهء سياست بين المللى دولت عثمانى صدمات فراوان ديد . زيرا ملل اروپائى ، مجهز به دانش و صنعت و سياست و نظام نيرومند ، وارد عرصهء سياست و جنگ شده بودند و مىخواستند كه سرزمينهاى متصرفى تركان عثمانى را متصرف شوند و تركان را به آسيا برانند و در چنين حالى رجال دولت عثمانى ، عارى از دانش و فنون سياست ، بىآنكه متوجه اوضاع خطير و حساس سياسى جهان باشند ، روز بروز بيشتر در تعصبات مذهبى و منافسات خصوصى اصرار مىورزيدند و با مخالفت با هرگونه اصلاحطلبى كشور را در جهل و بدبختى بيشتر گرفتار مىساختند . از جمله مواردى كه دولت عثمانى دچار زيان فراوان شد ، موضوع از بين رفتن استقلال لهستان بود . توضيح آنكه دولت روسيه بنابر وصيت پطر كبير تا حد امكان مىكوشيد كه در جهان سياست مانع از رشد و ترقى و پيشرفت ممالك مجاور روسيه من جمله سوئد و لهستان و ايران و عثمانى شود . از اين روى با دولت اتريش و پروس بر اساس معاهدهء سال 1722 ، قرارى محرمانه نهاده بود كه با سلطنت پادشاهى