معين الدين نطنزى

73

منتخب التواريخ معينى ( فارسى )

ذكر شعبهء سلاطين آق آورده [ ذكر طغرل بن توقتا ] در آن وقت كه پادشاه طغرل بن توقتا جلوس كرد ، معاصر او ساسى بوقا بن نوقاى حاكم الوس آق آورده بود و برقرار طريقهء اطاعت و انقياد مرعى مىداشت . مدت سى سال حكومت كرد و در اين مدت قطعا و اصلا از جادهء خدمت طغرل خان و اوزبك خان تجاوز ننمود و از هيچ ييغين و قوريلتاى تخلف نكرد . و همچنان در عين يك جهتى به تاريخ عشرين و سبع مايه ( 720 ه / 1320 م ) به مرگ طبيعى بمرد . مرقد او در محروسهء صاوران واقع است . ذكر جلوس ايرزن ( بن ساسى بوقا ) بعد از پدر به حكم اوزبك خان قايم‌مقام شد و از غايت كفايت عقل و كياست و دانش ، وجودى تمام پيدا كرد و به اندك فرصتى درجهء رتبت او قرينهء عظمت « 1 » اوزبك خان گرديد ، اما همچنان اطاعت و انقياد مىنمود . پادشاهى به غايت عاقل ، [ عادل ] فاضل ، خداى ترس بود . اكثر مدارس و خوانق و مساجد و ساير بقاع خير كه در اترار و صاوران و جند و بارچكند واقع است احيا كردهء اوست . مجموع تركستان را به يمن عدل و مرحمت خود نمونهء خلد برين گردانيد و قريب هفتصد نفر اوروغ خود را از انعام عام بهره‌مند مىداشت ؛ و قوبى و سوبهء هر يك از ايشان را مرتب و مهيا گردانيده بود ، چنان كه همه‌كس راه به يورت و مقام و ساورين و جرگهء خود مىبردند . و قطعا هيچ بزرگى بر كوچكتر از خود تغلب نمىكرد ، و هيچ كوچكى قدم بىادبى در نظر بزرگتر از خود نمىنهاد . امن و استقامتى كه آن الوس در اوان دولت او داشت بعد از او به خواب نديد . مدّت بيست و پنج سال بر اين منوال معاش كرد و در خمس و اربعين و سبع مايه ( 745 ه / 1344 م ) به مرض طبيعى متوفى شد . مرقدش در مدينهء سغناق واقع است .

--> ( 1 ) . متن : عظموت .