معين الدين نطنزى
69
منتخب التواريخ معينى ( فارسى )
مىراند و گريهء بسيار مىكرد و به عذرخواهى آن تقصير ، خيرات و صدقات بسيار به ارباب استحقاق مىرسانيد . در عهد او دشت قبچاق كه هميشه محل كفر و زندقه و موضع بلغاق و مفسقه بوده دار العبادهاى گشت و بقاع خير و مواضع عبادات احيا يافت . مدت سى سال به داد و دهش بسر برد و در سنه سبع و ستّين و سبع مايه ( 767 ه / 1366 م ) به مرض طبيعى به رحمت حق و اصل شد . ذكر جلوس جانى بيك خان بن اوزبك خان عدالت او را قرينهء معدلت انوشروان نهادهاند . مجموع الوس اوزبك را به اسلام درآورد ، و تمامت بتخانهها را برانداخت ، و مساجد و مدارس بسيار در اوردو ترتيب نمود . و همگى همت خود را بر رفاهيت اهل اسلام مصروف گردانيد . فضلا و علماى بسيار از اطراف و اكناف ممالك اسلام روى به درگاه او نهادند و اميرزادگان دشت در عصر او ميل به كسب كمالات و تحصيل علوم كرده هريك از ايشان يگانهء عصر خود شدند ، چنانچه نتايج افكار و قرايح خواطر ايشان تا امروز نقل مجالس و محافل همگنان است و هر رسمى كه در آن ممالك مشابهت با رسوم اهالى بلاد اسلام داشت در آن مملكت او احيا فرموده . چون خبر ظلم اولاد چوبان و استيلاى اشرف بر ممالك ايران انتشار يافت جانى - بك خان با لشكرهاى گران [ متوجه ] آذربيجان شد و اشرف را به دست آورد و بعد از مصادرهء بسيار بكشت . سرداران ممالك روم و شام و جزيره و دياربكر و فارس و عراق به طوع و رغبت روى به درگاه نهادند و متفق الكلمه درخواستند تا بردى بيك را كه بزرگترين پسران او بود ، در آذربيجان به تخت بنشاندند و خود مراجعت نمود . بعد از آنكه مدت شش ماه از جلوس بردى بيك بگذشت ناگاه جانى بيك را [ مرضى طارى شد . طغلوباى كه يكى از اركان دولت او بود شخصى را به تعجيل تمام روانهء آذربايجان كرد و بردى بيك را ] طلب كرد كه اگر پدرش فرورود سلطنت او را باشد . بردى بيك از شعفى كه به تخت دشت بركه داشت آذربيجان [ - آذربايجان ] را به طرح بگذاشت و به تعجيل تمام از راه دربند متوجه اردو گرديد و به ده نفر ملازم نيمشبى در خانهء طغلوباى نزول كرد . قضا را جانى بك خان بهتر شده