معين الدين نطنزى

6

منتخب التواريخ معينى ( فارسى )

مستشرقين روسى تصور كرده‌اند كه مؤلف منتخب التواريخ معينى و همچنين حافظ ابرو در تأليفات خود به منبعى به زبان تركى چغاتاى كه تاكنون شناخته نشده دسترسى داشته‌اند و اين مرجع با منبعى كه مورد استفادهء شرف الدين على يزدى صاحب « ظفرنامه » بوده اختلاف داشته است . بارتلد خاورشناس روسى مىگويد كه قسمتهائى از كتاب منتخب التواريخ معينى جنبهء رزمى و شاعرانه دارد و پاره‌اى از مواد و تركيبات كتاب خاص محيط غير مسلمانى مغولان است كه مؤلف در نوشته خود به كار برده است . ليكن به عقيدهء اين جانب اين موضوع دليل قاطعى بر اين نخواهد بود كه مؤلف از كتاب تاريخ خاصى به زبان تركى استفاده كرده باشد . هنوز دربارهء مقايسهء كتابهاى حافظ ابرو و كتاب منسوب به نطنزى تحقيقاتى نشده و دربارهء ارتباط آثار ايشان چيزى ننوشته‌اند . وانگهى مؤلف منتخب التواريخ كه از فارسنامه ( ص 35 كتاب حاضر ) و جامع التواريخ رشيدى ( ص 37 كتاب حاضر ) و كتابى از تأليفات حمد اللّه مستوفى قزوينى ( ظاهرا « ذيل تاريخ گزيده » ص 126 كتاب حاضر ) به مناسباتى نام مىبرد به هيچ‌وجه از كتابى تركى كه در تأليف خود به كار برده باشد ياد نمىكند ؛ بلكه برعكس چندين‌بار ( كتاب حاضر ص 165 ، 194 ، 215 ) گفته‌هاى ثقاة و پيرمردان را به شهادت مىآورد . نيز احتمال دارد كه براى بيان قسمتهائى از مطالب خود از منابعى از نوع « روزنامه » به زبان تركى چغاتاى و حكايات رزمى استفاده كرده باشد . علاوه بر اين مىدانيم كه عده‌اى از امراء تيمورى كه اصلا از اهل مغولستان بوده‌اند در اوايل قرن نهم در شيراز مىزيسته‌اند كه پس از خدمت در دستگاه عمر شيخ بن تيمور وارد خدمت پسرش اسكندر شده‌اند و نيز احتمال دارد كه اغلب اطلاعات گرانبهاى معين الدّين نطنزى دربارهء آسياى مركزى كه اطلاعات مكتسب محلى يا از كتابها نيست ، مستقيما از زبان اين امراء استماع و نقل كرده باشد . پاريس ، اول دى ماه 1335 خورشيدى ژان اوبن

--> - ص 232 - 242 ( متن فارسى ) و نيز به ترجمهء غير صحيح كه مستشرق روسى زيمين در « مجلهء دنياى اسلامى » ( به زبان فرانسه ) ، سال 1914 م منتشر كرده بود ، به عنوان « بهادرىهاى اميرزاده عمر شيخ پسر تيمور در كاشغر و فرغانه و مغولستان » .