سيد اصيل الدين عبد الله واعظ
145
مقصد الاقبال سلطانيه ومرصد الامال خاقانية ( فارسى )
( 1 ) شبل : ( ص 12 ) شيربچه . وسيلة الشفاعات و مقصد ، شبل را قاتل امام دانند و اما به روايت ديگران ابو نصر مالك بن هيثم را كه از ناحيه ابو مسلم والى هرى بود كشنده سيد دانند . ( ببينيد الكامل ابن اثير ج 5 ص 120 الى 138 ) ( 2 ) مصرخ : ( ص 13 ) محل فرياد و نوحه . صرخ ، آواز را گويند و گاه ضبط آن به سين « سرخ » آمده كه به معنى پناهگاه است . ( 3 ) سلطان محمد كرت : ( ص 13 ) مزار شاهزادگان مصرخ را بطوريكه صاحب روضة الصفا گويد پهلوان محمد كردى داروغه و كوتوال قلعه اختبار الدين كه بانى گنبد مزار سادات مصرخ بود از دنيا رفته و در همان مقبره به خاك سپرده شد . ( ر ك ج 7 ص 26 ) و اينكه اصيل الدين آن را از سلاطين غورى آورده امكان دارد محمد سام غورى نيز ساخته كه بعدا ملوك كرت هرات ترميم كردند اگرچه خانم ( پوكاچنكوا ) روسى اين مقابر را از عصر تيمورى مىداند نظر به مماثلتى كه اعمار آن از نگاه طاقبندى و طرح و ريخت ساختمانى دارد و اما صاحب روضة الصفا اعمار آن را به ملوك كرت نسبت مىدهد . ( 4 ) خوانچه آباد : ( ص 15 ) خنچهآباد ، طرف جنوب غرب شهر هرات ، قريب قريهء شمعان تا كنارهء كارتبار قرار دارد . حصهاى از خمچهآباد در حصهء زير برج خاك بر سر بوده كه حال شارع عام و خانههاى شخصى شده است . ( 5 ) آزادان : ( ص 15 ) از دهات قديم هرات است . ياقوت نام محدث بزرگ را ابى الوليد احمد بن ابى رجاء ياد كند . ( ر ك ج 1 ص 53 معجم البلدان ) - ابو الوليد استاد ابو عبد اللّه محمد بن بخارى صاحب صحيح بخارى است . بقعهء آن را محمد كرت ساخته است و ترميم آن را مير عليشير وزير دانشمند دورهء تيموريان كرده است .