سيد اصيل الدين عبد الله واعظ

پيشگفتار 16

مقصد الاقبال سلطانيه ومرصد الامال خاقانية ( فارسى )

نموده در اجراء آب جوى سلطانى سعى جميل بظهور آورد و از مسافت چهار فرسنگ در ميان كوه و سنگ از جانب شرقى شهر هرات جويى احداث نمود و در بسى مواضع سنگ بريده و به طريق قنوات سوف كشيده و بسيار مواضع طاق و پل بسته و در اطراف سنگهاى عظيم شكسته بعد از چند ماه آب بسيار به كمرگاه كوه مختار آورد و در شمال شهر در دشت مزار گازرگاه و صحراى متصل كوه زنجيرگاه مواضع مزروع شد و محصولات مرفوع گشت . و در مدت دو سه هزار سال كه بناء شهر هرات شده چنين كارى كسى را ميسر نشد و خواص و عوام بهجت و مسرت تمام نمودند و جناب دستور اعظم را به السنهء مختلفه و افئدهء متفقه ستودند . و اين خبر در زمان رايت آفتاب اشراق بجانب عراق بجناب ميرزا سلطان ابو سعيد رسيد و آن حضرت به غايت مسرور و منبسط گرديده ، فرمود كه مرا بشارت اين خبر خوشتر از فتح ملك عراق است و سعى جميل خواجه قطب الدين طاووس محل قبول يافته و آفتاب عنايت پادشاهانه بر صفحهء روزگار او تافته حضرت خلافت پناهى نوازش نامه و تشريفات خاص ارسال نمود و دستور اعظم را به جانب اردوى معظم طلب فرمود . » ( رك مطلع سعدين ج 2 جزء 3 ص 1343 - 44 ) اين جوى در سر سبزى شمال هرات نقش بزرگى داشته است . انصافا هريك از سلاطين تيمورى در مدت كم و يا زياد سلطنت خود كارهاى ارزنده و شكوهمندى كردند كه براى هريك بايد تاريخى عليحده و مجلدى بخصوص ترتيب داد . مثلا همين سلطان ابو سعيد كه به اشارت او اين كتاب ما نحن فيه تدوين يافته است در عدل و مملكت دارى بىبديل بوده است . در وقتى كه از مازندران به هرات عودت ميكرده است اسفزارى گويد : « چون به قصبهء كوسويه رسيد به مقام عرض رسانيدند كه : « عمال