كمال الدين عبد الرزاق سمرقندى
793
مطلع سعدين ومجمع بحرين ( فارسى )
نجس به آب حسام لشكر اسلام پاك شد و آوازهء اين فتحهاى با نام در اقاليم اسلام به مسامع خواصّ و عوّام رسيد . رسيدن ايلچيان اسكندر شاه والى كشمير چون همت عالى نشان حضرت صاحبقران از غزوات كوه سوالك فراغت يافت لمعان تيغ جهانگشايش چون آفتاب بر طرف ديگر از آن كشور تافت و شانزدهم ماه « 1 » موكب همايون در برابر قريهء پايله « 2 » كه از نواحى جموست نزول فرمود و قاصدان كه از دهلى به كشمير پيش اسكندر شاه رفته بودند با ايلچيان او رسيدند و عرضه داشتند كه اسكندر شاه احرام بندگى بسته روى نياز به قبلهء اقبال آورده به موضع جبهان « 3 » آمد و قاصدان او با ايلچيان از جانب اردوى اعلى رسيدند و تقرير كردند كه امرا مصلحت چنان ديدهاند كه اسكندر شاه سى هزار اسب « 4 » به رسم پيشكش آورد و مشار اليه جهت توجيه آن به كشمير بازگشت تا بعد از اتمام آن مهمّ ديگر باره متوجه پاىبوس شود . آن حضرت را اين صورت پسنديده ننمود . فرمود كه اسكندر شاه ما را تكليف ما لا يطاق كردهاند و به زيادت از گنجايى حوصلهء او طلب داشتهاند و هيژدهم ماه ايلچيان او را عنايت و اجازت نموده مقرّر فرمود كه به
--> ( 1 ) . ظف : روز يك شنبه شانزدهم ماه جمادى الآخر [ سنهء 801 ] ( ص 121 ج 2 ) . ( 2 ) . ف : پاپله ، س : بابله - متن با ظفرنامه مطابق است . ( ج 2 ص 122 ) . ( 3 ) . ف : جيهان . ( 4 ) . ظف : « و صد هزار درست زر هريك به وزن دو مثقال و نيم . » ( ج 2 ص 123 ) - « درست با اول و ثانى مضموم به سين زده سه معنى دارد . اول معروف است . دويم تنگهء زر را گويند كه به اشرف اشتهار دارد . كمال اسمعيل فرمايد : چون صبح بازكرد زبان را به مدح تو * چرخش درست مغربى اندر دهان نهاد ( فرهنگ جهانگيرى ) بنابراين در شعر زيباى حافظ شيرازى ايهام مليحى بدين دو معنى است آنجا كه مىفرمايد : بكن معاملهاى وين دلشكسته بخر * كه با شكستگى ارزد به صد هزار درست