محمد يار بن عرب قطغان
386
مسخر البلاد ( تاريخ شيبانيان ) ( فارسى )
خوددارى ورزيد و در تبريز ماند . چون سلطان سليم عثمانى وارد تبريز شد ، او با استفاده از اين موقعيت به استراباد تاخت و بر مسند حكومت آنجا تكيه كرد . ازاينرو برون سلطان تكلو همراه خواجه مظفر بيتكچى مامور دفع او شد . محمد زمان ميرزا طى نبردى با آنان شكست خورد ( 15 رمضان 920 ه ق . ) و به ميان مردم صاين خان و سپس گرايلى رفت و حدود يكى دو ماه در آنجا اقامت كرد . ولى با شنيدن خبر تسخير غرجستان به دست امير اردوشاه به آنجا رفت . امير اردوشاه مقدم او را گرامى داشت و چون بلخ را گرفت ، برادر خود امير قوام بيگ را به حكومت آن ناحيه منصوب كرد . محمد زمان ميرزا از اين كار رنجيدهخاطر شد و به همين دليل در 14 ذىقعده 922 ه ق . از او جدا گرديد و در 923 ه ق . امير اردوشاه را كشت و عازم بلخ شد . در اين ايام امير قوام بيگ حاكم بلخ از بابر ميرزا براى مقابله با محمد زمان ميرزا يارى خواست . محمد زمان ميرزا با شنيدن اين خبر به غرجستان گريخت ، بابر به تعقيب او پرداخت ولى كارى از پيش نبرد و به كابل بازگشت . چندى بعد محمد زمان ميرزا با محمد امين بيگ حاكم شبرغان درگير جنگ شد و در همين نبرد بود كه يك دست او قطع شد . بابر بعد دختر خود را به عقد او درآورد و حكومت بلخ را به او داد . با محاصرهء بلخ به دست كسكن قرا سلطان بن جانى بيگ سلطان ، محمد زمان ميرزا دو سال در محاصره بود تا اينكه بين آنان پيمان صلحى بسته شد و محمد زمان ميرزا بلخ را به او داد و خود به اگره رفت . در عهد همايون گوركانى چون به كفران نعمت سلوك مىكرد ، همايون او را زندانى كرد . اما او بعد از مدتى از زندانى گريخت و مدتى در بلاد هند سرگردان بود تا همايون او را بخشيد . محمد زمان ميرزا سرانجام در 948 ه ق . در جنگ بين همايون و شير خان افغان در رودخانهء گنگ غرق شد . نك : جهانگشاى خاقان ، صص 352 - 347 ؛ ايران در روزگار شاه اسماعيل و شاه طهماسب صفوى ، صص 172 ، 180 - 184 ؛ حبيب السير ، ج 4 ، ص 399 ، 397 ، 395 ؛ تاريخ رشيدى ، ص 601 .