محمد يار بن عرب قطغان
مقدمهء مصحح 35
مسخر البلاد ( تاريخ شيبانيان ) ( فارسى )
در تصحيح متن حاضر به سبب عدم دسترسى به اصل نسخ ، عكس آنها مورد استفاده قرار گرفت . محو يا تيرگى بيش از حد بسيارى از كلمات طبعا سبب دشواريهايى در كار تصحيح گرديد كه مصحح در حد توان خود و با مراجعه به منابع ديگر آن عصر ، تا حدى مشكلات كتاب را رفع كرد . لازم به ذكر است كلماتى كه بازخوانى و تصحيح آنها ميسّر نبود ، با قرار دادن علامت [ ؟ ] در متن مشخص شدهاند . در مواردى كه مؤلف گاهى به شتاب از سر مطلب گذشته يا مواردى كه نياز به توضيح داشت ، مطالبى در پاورقى يا بخش تعليقات آورده شد كه اميد است خوانندگان را مفيد افتد . اين موارد در متن بوسيلهء شمارههايى كه در درون پرانتز قرار دارد ، مشخص شدهاند . از آنجايى كه عناوين متن در پارهاى از موارد دچار افتادگى بود يا در موارد جزئى متن اصلا عنوان نداشت ، براى تمييز مطالب از يكديگر عناوينى افزوده شد كه در ميان [ ] آورده شده است . براى يكدست كردن متن ، افعالى كه به صورت مصدر ذكر شده بود و همچنين كلماتى چون محمد شيبانى خان به محمد خان شيبانى ، دويم و سيوم به دوم و سوم و مول كند به مول كنت مبدل گرديد . بسيارى از نام اشخاص كه با نگارشهاى مختلف ضبط شده بود ، نيز يكدست شد . چنان كه از متن پيدا است مؤلف يا كاتب در تحرير برخى واژهها مرتكب اشتباهاتى شدهاند كه تصحيح و در زيرنويس به آن اشاره شده است . در پايان ، وظيفهء خود مىدانم از جناب آقاى اسماعيل بيگ جان اف به دليل آنكه تصوير اين دو نسخه را در اختيار مركز قرار دادند تشكر كنم . سپس از آقاى اكبر ايرانى مدير محترم « مركز پژوهشى ميراث مكتوب » و همكاران محترمشان كه شرايط چاپ اين كتاب را فراهم آوردهاند ، سپاسگزارى مىكنم . همچنين از همكار فاضل و ارجمندم آقاى على بهراميان سپاسگزارم كه متن را از ابتدا تا انتها با دقت مطالعه كرده نكات سودمندى را متذكر شدند . سرانجام شايسته است از استاد گرانقدرم زنده ياد دكتر عبد الحسين نوايى ياد كنم كه در حل پارهاى از ابهامات و دشواريهاى متن از نظرات صائب ايشان بهرهمند شدم . اميد است اين اثر مورد توجه ارباب فضل قرار گيرد . نادره جلالى زمستان - 1384