محمد يار بن عرب قطغان
136
مسخر البلاد ( تاريخ شيبانيان ) ( فارسى )
از مردم مرو را كوچانيده ، همراه خود به ولايت بخارا برد . و محمد « 1 » تيمور خان نيز از اكابر هرات ، امير غياث الدين محمد بن امير يوسف و امير سلطان محمود بن امير غياث [ الدين ] و خواجه جلال الدين قاسم فرا الخورى « 2 » و مولانا قاسم [ خواند مير ] و خواجه شاه حسين خيابانى را كوچانيده ، همراه به سمرقند رفت ليكن ابو القاسم بخشى در هرات توقف نموده ، بلدهء هرات را چند روزى محاصره ( 80 الف ) فرمود و تيغ هوادارى سلاطين اسلامزده ، جمعى از مردم اهل سنت و جماعت را به خود متفق ساخته ، در آن ولايت دست تسلط و اقتدار ظاهر نمود . ذكر ابو القاسم بخشى « 3 » شرح اينحال بر سبيل اجمال « 4 » ، بعد از آنكه محمد تيمور خان لواى معاودت به جانب سمرقند برافراخت ، ابو القاسم بخشى كه در زمان سلطان حسين ميرزا در سلك اعاظم امراى بخشى انتظام داشت ، و محمد خان شيبانى نيز در وقتى كه خراسان را در تحت تصرف درآورد ، با وى در مقام التفات و عنايت ، سلوك نمود . و ايضا محمد تيمور خان كه « 5 » در آن ايام به خراسان درآمد او را منظور نظر تربيت گردانيد ، نوكرى چند فراهم آورده ، در هرات توقف نمود و دل بر محافظت آن بلده نهاد و ليكن خواجه عطاء الله و خواجه محمدى و ميرزا قاسم و مولانا امير سمرقندى و بعضى ديگر « 6 » از اشراف و اعيان هرات خود را دولتخواه شاه ظاهر ساخته ، كمر جانسپارى برميان بستند . و ميان ايشان و ابو القاسم بخشى صورت خلاف روى نموده ، بنابرآن ابو القاسم از شهر بيرون آمده ، به جانب كرخ و حدود بادغيس شتافت و از مردم مغول غانچى و احشام آن ولايت ، [ كه ] اسلام ايشان قوى بود قرب دوهزار سوار فراهم آورده ، عنان به صوب دار الملك
--> ( 1 ) . س : « محمد » ندارد ، از نسخه « ت » افزوده شد . ( 2 ) . ت : فرنخورى ؛ حبيب السير ، ج 4 ، س 536 : « خواجه جلال الدين قاسم فرنخودى » . ( 3 ) . س : « ذكر ابو القاسم بخشى » ندارد ، از نسخهء « ت » افزوده شد . ( 4 ) . س : « شرح اين حال بر سبيل اجمال » ندارد ، از نسخه « ت » افزوده شد . ( 5 ) . س : « كه » ندارد ، از نسخه « ت » افزوده شد . ( 6 ) . س : ديگرى