عبد الحسين ميرزا فرمانفرما
70
مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
رودبار و جيرفت و جبال بارز هم نوشتجات مفصّل رسيده . اخبار بشاگرد 80 و بشاگرديها هم فعلا از در اطاعت و انقياد داخل شده و نوشتجات مبنى بر رعيّتى نوشتهاند . به منشيها گفتم على العجاله جوابهاى محبّتآميز به آنها بنويسند . چند روزى به آنها مهلت دهند . هرگاه برحسب تعهدات خود رفتار كرده ماليات خود را پرداختند نعم المطلوب ، و الّا از بلوچستان دستور العمل ثانوى به آنها خواهم نوشت و اگر هم لازم باشد يك قسمت قشون ديگر هم به امداد آنها مىفرستم و بعون اللّه تعالى بشاگرد را و لو بنا باشد خودم به آنجا بروم منظم و ماليات [ 56 ] ديوان را وصول خواهم كرد . بهسوى محمدآباد برج 81 شنبه دوازدهم - بعد از اداى فريضه درصدد اتمام نوشتجات شهر برآمده يكى دو ساعت اوقات خودمان را صرف اين كار كرديم . در حالى كه باد شمال از نصفشب حركت كرده و در كمال شدّت وزان و هوا هم نهايت سرد بود . و طورى بادهاى سرد و سخت مىآمد كه غالب چادرهاى اهالى اردو را كند و مردم دوچار زحمت و صدمه شدند . و همينكه كار نوشتجات به اتمام رسيد قرب سه ساعت از طلوع گذشته اردو از نظامى و شخصى روانهء محمدآباد برج شدند . و راه معمول خط به قرارى است كه ذيلا نگاشته مىشود . ارجمند 82 از خالصهء عزيزآباد قريب پنج فرسنگ گذشته مزرعهء ارجمند ملكى محمد قاسم خان سرهنگ است . و مزرعهء مزبوره داراى نيم سنگآب و قلعه و بنگاه رعيتى به انضمام خانهء مسكونى مالكين و يك قطعه باغ مركب از نخيلات و اشجار سرحدّى مثل انار و انگور است . و غلّهء شتوى آن معادل شصت خروار و حناى صيفى قريب بيست خروار [ ست ] . آبش گوارا و خلقش قريب چهل نفر و هوايش بهمنزلهء غالب گرمسيرات است .