عبد الحسين ميرزا فرمانفرما
445
مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
ذى حجة الحرام 1326 مىباشد يعنى سالى كه اين شخص به فرمانروايى كرمان مأمور شده بود . جزين نامهاى از افضل الملك به حاج محمد حسين آقا امين الضرب ( مهدوى ) موجودست كه عكس آن را در مجلهء راهنماى كتاب 9 ( 1345 ) : 351 - 352 چاپ كردهام و آن نامه در 3 ذى القعدهء 1324 نوشته شده است . بنابرين اشتباهى در ذهن عطاء الملك حادث شده . در نقل مصراع ماده تاريخ هم ممكن است كلمهاى را دگرگونه آورده باشد . تصور مىكنم چون اين مصراع را چنين به ياد داشته تاريخ 1322 را قطعى دانسته و نقل كرده است . افضل الملك در نسخهء غفاريه قضيهاى را از بيرحمى ناصر الدوله آورده است كه نقلش بىمناسبت نيست . « پسرى در سن هشت سالگى از مير دلاور خان در كنار پدرش زنجير بود . به درد گلو ( ديفترى ) مبتلا شد . آنچه به مرحوم فرمانفرما ( يعنى ناصر الدوله ) اظهار شد كه او را از محبس درآورند كه آسوده جان بدهد راضى نشد . آن پسر در كنار پدر مغلولا بمرد . بعد از سه ماه يا بيشتر اميرزاده پسر فرمانفرما به ديفترى مبتلا و در برابر چشم پدر جان داد . مرحوم فرمانفرما ازين غم يك دم نياسود تا بدرود جهان در سنهء 1309 فرمود . حضرت و الا عبد الحسين ميرزاى فرمانفرماى حاليه به حكومت كرمان نامزد شده فديه از محبوسين گرفت و آنها را آزاد ساخت . افضل . » 1307 ش عمليات قشون در بلوچستان . تأليف امان اللّه جهانبانى - تهران . 1307 ( چاپ دوم در 1336 ) . 1338 سرگذشت بلوچستان و مرزهاى آن . تأليف امان اللّه جهانبانى . تهران ؛ 1338 . ( ضمائم كتاب حاوى اسامى عشاير و طوايف است ) 1372 بلوچستان در سالهاى 1307 تا 1317 قمرى . تأليف عبد الرضا سالار بهزادى . تهران . موقوفات دكتر محمود افشار . 1372 . ( اين كتاب به مناسبت آنكه متن 156 سند تاريخى مربوط به محمد ابراهيم خان سعد الدوله و زين العابدين خان اسعد الدوله در آن آمده اهميت عصرى دارد . ) . كتابهاى ديگر در چهل سال اخير كتابهايى دربارهء بلوچستان نشر شده است كه بعضى از آنها نوشتههاى تلفيقى معاصران ، بعضى سفرنامههاى دلچسب و بعضى فردنامههاى