عبد الحسين ميرزا فرمانفرما
355
مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
مزرعهء پتكان - در يمين دوركون به فاصلهء دو فرسخ واقع ، آبش از كوه مزبور ، ملكيتش با طايفهء مزبوره و محصول آن شتويا صيفيا معادل شش خروار و خلقش بيست خانوار است و نخيلات آن دو هزار . مزرعهء گيمرد - جنب پتكان متعلق به همان طايفه و آبش از همان كوه و محصولش شتويا صيفيا قريب ده خروار ، و خلقش بيست خانوار و نخيلات آن دو هزار است . رود دوركون 682 از منزل دوركون تا سرگردى « 1 » كوهشهر چهار فرسخ و خطش به وسط جنوب و مشرق و راه آن سراشيب و سنگلاخ است . ولى توپ را مىتوان عبور داد . و اطراف راه اقسام علوفه و شكار كوهى و كبك و تيهو و خرس و پلنگ زياد است و معادل دو فرسخ در رودى سير مىكند كه منبع آن از كوه دوركون و از جنوب به شمال جارى [ است ] و دو مزرعهء پتكان و گيمرد را مشروب مىسازد و از يمين كوهشهر رد شده پيچ مىخورد و بهطرف منوجان برمىگردد . و چون آب آن كم است هرگز به سرگردى كوهشهر نمىرسد و مصبّى ندارد . و غير از اين دو مزرعه كشت و زرعى هم نمىشود و بعد از آن از رود خارج [ مىشود ] و بهطرف يسار رود مزبور سير كرده و تا سرگرد ديگر آب و آبادى نيست . سرگرد 683 سرگرد - مزرعهاى است متعلق به خود مشهدى عبد العلى كلانتر كوهشهر و آبش از چشمهسار كوهى است كه آن را به اصطلاح خود نظركرده مىدانند و آب آنها به نهايت شيرين و گواراست و معادل يك سنگ و نيم آب دارد و محصول آن [ 384 ] شتويا صيفيا قريب ده خروار و نخيلات آن معادل سه هزار و خلقش سى خانوار است . و دو مزرعهء ديگر دو طرف سرگرد واقع و متعلق است به مشهدى عبد العلى كلانتر كوهشهر و طايفهء او و معلومات آنها را ذيلا مىنگارد .
--> ( 1 ) - اين نام را به دو صورت سرگرد و سرگردى آورده است .